ز آلودگی پرهیز ناپذیره و همیشه نمیتونه تمیز باشه. درمون دودلی مریض در مورد تمیزی هدف دیگر روبرو شدن سازی مجدده، یعنی دکتر با تکرار روبرو شدن به فرد القا می کنه که می تونه برخلاف آلوده شدن هنوز احساس تمیزی کنه.

  • مسائل قراردادی: روند درمون وسواس شستشو و جلو بردن روبرو شدن سازی مریض با تک تک مواردی که در مرحله ساده فهرست شدن مثل یک توافق قراردادیه، حال اونکه فرد در زندگی روزمره به احتمال زیاد با آلودگیای ترس انگیز دیگری هم روبرو میشه که شاید در این فهرست نباشن. مریض می تونه پس از روبرو شدن با مواردی که در فهرست نیستن عمل شستشو رو بکنه، اما فورا باید خود رو با یکی از مواردی که جزء فهرسته روبرو کنه. مثلا شاید مریض و دکتر توافق کرده باشن که فرد فعلا به دستگیره ی در دست بزنه و سعی کنه از آلودگی دستگیره ی در نترسد، اما تا آگاهی ثانوی دستگیره ی در سرویس بهداشتی شامل این توافق نیس. حال اگه مریض اتفاقا به دستگیره ی در سرویس بهداشتی دست زد، پیشنهاد می شه فورا پس از شستن دستا به دستگیره ی در جای دیگری غیر از سرویس بهداشتی دست بزنه.
  • این روش بر چه منطقی استواره؟

    دکتر با تکیه بر این روش مریض رو به آلودگیایی که ترس انگیز می پندارد خو می ده یا یعنی آلودگیای مخوف رو براش عادی می کنه. توجه تون رو به مثال جالبی از دکتر مَک کِی جلب می کنیم: اگه با دمپایی در ساحل قدم بزنین، اولش مقداری دانه شن زیر انگشت هاتون میره که اذیت کننده س، اما همین که بی توجه باشین و همیشه سعی نکنین دانه های شن رو از دمپایی خود بیرون بریزین، کمی بعدتر فکر شنا از ذهن تون خارج میشه. روبرو شدن درمانی هم دقیقا به همین روش عمل می کنه، یعنی اول مریض به دلیل اضطراب به دلیل تمریناتی که باید بکنه احساس استرس و نا آرومی می کنه، اما این حالات پس از مدت کوتاهی برطرف می شن.

    فهرست طبقه بندی شده ای که مریض و دکتر در مرحله ساده تهیه می کنن نشون دهنده ی راه قدم به قدم درمانه، اما اگه دکتر این فهرست رو خیلی سریع پیش ببره، یعنی مریض رو بدون معطلی ی کافی پشت سر هم با مواردی که در فهرست اومدند روبرو کنه، نه تنها وسواس فرد بهبود نخواد پیدا بلکه حتی ممکنه زیاد شه. بیایید دوباره به همون مثال شنا برگردیم: دانه های شن در صورتی که خیلی زیاد نباشن معمولا قابل تحمل هستن، اما اگه همه دمپایی شما پر از شن شه باید با اون مقابله کنین وگرنه باعث ایجاد تاول و درد تحمل ناپذیری میشه.

    مبتلایان به وسواس شستشو در اول درمون اصرار به شستشوی تندرو دارن، اما واسه اینکه مریض بتونه از این زیاده روی دست برداره و عمل شستن رو در حد طبیعی بکنه، شاید لازم باشه چند باری به پیشنهاد ی دکتر فقط واسه یه مدت کوتاه تفریط در شستشو رو هم امتحان کنه. دکتر مَک کِی بعضی وقتا به عنوان بخشی از مراحل درمون به مریض نشون می ده که مثلا می شه ته کفش رو لیس زد یا به هر چیزی داخل توالت دست مالید و بعد با همون دستِ نشسته پفک نمکی خورد! درست مثل اینه که دکتر بخواد با هل دادن مریض بهش طرف بوم امکان پذیری اینجور رفتارهایی رو نشون بده، اما نشون دادن امکان پذیری این تفریط در همون روز اول درمون جایز نیس.

    شناخت درمانی

    شناخت درمانی در سالای پیش به تکامل قابل توجه ای در بخش ی بهبود علائم مشکل وسواس فکری ـ عملی دست پیدا کرده. این روش حالا فقط حالت مباحثه ای نداره، بلکه مریض و دکتر باید با همکاری یک دیگر به دنبال راهکارهایی بگردند تا باورهای غلط مریض در مورد آلودگی اصلاح شن. مثلا مبتلایانی که از آسیب زدن به بقیه می ترسن، به باور ی خودشون در قبال خیلی چیزها مسئول هستن و باید روی هر موقعیتی به اندازه کافی کنترل داشته باشن. اصلاح مثل این باورهای غلط در کانون توجه این روش تکامل یافته قرار داره.

    کمال گرایی، تفکر احتمال گرا و ترکیب فکر ـ عمل نمونه های دیگری از باورهای غلط در مبتلایان به وسواس شستشوست. مریض به موجب کمال گرایی تصور می کنه که باید در همه یا بیشتر فعالیتا که شستشو هم یکی از آنهاست، بدون مشکل بکنه. در تفکر احتمال گرا فرد به واقعیت پیوستن هر فکری رو محتمل می دونه. بعضی بیماران هم به دلیل باور به ترکیب فکر ـ عمل دوست دارن افکار رو با اعمال مربوط به اونا برابر بشمارند. مثلا مریض باور داره همین که پیش خودش فکر کنه تمیز نیس، یعنی اینکه خودشو کثیف می کنن یا اگه فکر کنه به کسی آسیب میرسونه، یعنی واقعا عمل آسیب رساندن رو انجام میده.

    شناخت درمانی اگه با رفتاردرمانی (همون مراحل پنج گانه ای که در بالا تشریح شد) همراه شه می تونه موفق باشه. گروهی از پزشکان فکر می کنن شناخت درمانی به تنهایی اثر زیادی در روند درمون نداره، اما مشاهده شده که وقتی با رفتاردرمانی ترکیب می شه بیماران در انجام تمرینات رفتاری موفق تر عمل میکنن.

    مشکلات درمون موفق

    این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   قیمت کاشی ضد اسید | کویر | مرجان | البرز | تکسرام| سرامیک صنعتی ارزان

    مشکلات مختلفی ممکنه روند درمون مبتلایان به وسواس شستشو رو با سختی روبه رو کنه که اصلی ترین اونا عبارتند از:

    حضور و نظارت دکتر

    نقش دکتر در طول دوره درمون می تونه به یکی از مشکلات مشکل گر در درمون مؤثر وسواس شستشو تبدیل شه. تا اینجا فهمیدیم که دکتر باید با آماده کردن تمرینات اضطراب آور به مریض نشون بده که تحمل آلودگیا امکان پذیره. اما شاید چون دکتر در بین اجرای این تمرینات حضور داره و ناظر اتفاقاته، مریض مسئولیت نتایج روبرو شدن با آلودگی رو به گردن دکتر بندازه. یعنی، فرد ممکنه تصور کنه اگه به دنبال روبرو شدن با آلودگی (مثلا دست زدن به دستمال کثیفی که روی زمین افتاده یا لمس وسایل توالتای عمومی) آسیبی به خودش یا اطرافیانش وارد شه، مسئول این خطا دکتر هستش که در همه مراحل اجرای تمرین حاضر و ناظر بوده.

    البته اینجور بیمارانی از قصد از خودشون سلب مسئولیت نمی کنن، بلکه این یک واکنش طبیعی نسبت به ترس و اضطرابه. واسه شکست دادن این سختی دکتر باید از مریض بخواد مثل تمریناتی رو که داخل مطب با حضور و نظارت اون انجام می ده، خارج از مطب و در زندگی روزمره ی خود هم تکرار کنه. تمرین و تکرار، یک بخش خیلی مهم از مراحل درمانه، اما در اینجور شرایطی ضرورت پیگیری تمرینات در نبود حضور دکتر از اهمیت بالاتری برخورداره.

    باورهایی که بیشتر از اندازه به اونا بها داده شده

    وجود باورهایی که بیشتر از اندازه به اونا بها داده شده مانع دیگریه که معمولا در روند درمون وسواس شستشو مشکل ایجاد می کنه. مثلا مریضی که باور داره فقط با ۳۶ مرتبه شستشوی دستا می تونه به طور کامل از شر آلودگیا خلاص شه و شستن کمتر از این مساوی با آسیبه، درگیر یک باور بیش بها داده شده ی شدیده. وقتی شدت باورهای بیش بها داده شده بالا باشه، این باورها به دو طرف یک شمشیر دو لبه تبدیل می شن. یک طرف این شمشیر نمایانگر افکار مناسب (فرد به افکار غلط خود اقرار داره، اما قادر به آزادی از وسواس شستشو نیس) و طرف دیگر اون نمایانگر افکار غیرمنطقی (فرد اصلا قادر به درک افکار غلط خود نیس) است. فرد در چشم برهم زدنی می تونه لبه شمشیر رو برگرداند و تغییر جهت بده. واسه همین اگه باورهای غلط مریض در مورد ضرورت شستشو خیلی شدید باشن، مدت درمون باید طولانی تر در نظر گرفته شه. متأسفانه پیش بینی نتیجه درمون در مثل این بیماران معمولا مثبت نیس، اما نه به این معنی که امیدوارکننده نباشه، چون در اینجور شرایطی فقط کافیه که دکتر به درمون قوی تر یا افزایش مدت درمون یا ترکیبی از هر دو روی بیاره.

    پرهیز مریض از انجام تمرینات

    بعضی وقتا بیماران از شرکت در تمرینات مربوط به درمون پرهیز می کنن. این مشکل بیشتر زمانی اتفاق میفته که ترس به دلیل انجام تمرینات رفتاری به اندازه ای زیاد باشه که فرد نتونه تحمل کنه. اینجا دکتر باید تمریناتی رو تدارک ببینه که مریض قادر به انجام شون باشه تا اینطوری فرد به شرکت فعال در تمرینات تشویق شه. کلید حل این مشکل خلاقیته. دکتر مَک کِی تجربه کار با بیمارانی رو داشته که پزشکان قبلی اونا به دلیل ناتوانی این افراد در انجام تمرینات، به همکاری مشتاقانه با مریض تمایل نداشتن، این در حالیه که دکتر باید در طراحی تمرینات خلاقیت و حوصله به خرج بده.

    خلاقیت-خلاقانه

    پایداری درمون

    بیشتر مبتلایان به وسواس شستشو در صورت پیگیری درمون بهبود پیدا می کنن، اما مهم اینه که درمون دارای اثرات پایدار باشه و علائم مریضی پس از مدت کوتاهی برگشت نکنه. انجام خیلی از تمرینات رفتاری وقتی مریض به پایان دوره درمون می رسه دیگر آزاردهنده و اضطراب آور نیستن، با این حال مریض باید حتی بعد از تموم شدن جلسات درمون هم اونقدر به انجام تمریناتی که قبلا باعث آزار و اضطراب اون می شدن ادامه بده. موندگاری خوددرمانی باعث پایداری بهبود حاصل شده می شه. درست همونجوریکه ورزش منظم واسه حفظ سلامتی بدن ضروریه، مبتلایان به وسواس شستشو هم واسه پایداری نتایج مثبت درمون به انجام همیشگی تمرینات ذهنی و رفتاری نیاز دارن تا به دید ذهنی سالم بمونن. اگه ضرورت ادامه این تمرینات رو هنوز درک نکردین، شاید بهتر باشه این ضرورت رو به مسواک زدن تشبیه کنیم و مؤکدا یادآور شیم که انجام تمرینات رفتاری به معنی ی مسواک زدن ذهنه و از برگشت مریضی جلوگیری می کنه.

    کلام آخر

    اگه به وسواس شستشو گرفتار هستین و هنوز هیچ اقدامی در جهت درمون انجام نداده اید، بدونین که این مریضی در خیلی از موارد قابل درمانه. پس به چه دلیل وقتی امید درمون هست، دست روی دست گذاشته اید تا تمیزکاری و شستشوی تندرو همه قوای جسمی تون رو بررسی ببره! تحقیقای زیاد نشون داده زمانی که درمون به شکل ی درست انجام شه، علائم وسواس در ۸۰ درصد بیماران بهبود پیدا میکنه. راهکارهای درمانی مؤثر در این مورد پیوسته در حال به روز رسانی هستن و چه بسا در آینده نزدیک واسه اون دسته از بیمارانی که سخت تر نسبت به درمون جوابمی دن هم درمون قطعی کشف شه.

    منبع : psychcentral.com psychcentral.com