تجارت الکترونیکی واژه­ای است که امروزه در مقالات و ادبیات بازرگانی، تجارت و رسانه­های عمومی بسیار مورد توجه قرار گرفته، و این تکنولوژی هم به علت جدید بودن و هم به علت کاربردها و زمینه­های بسیار متنوع فعالیت آن نزد مراجع گوناگون تعاریف مختلفی دارد. و همچنین تجارت الکترونیکی پدیده­ای چند رشته­ای است که از طرفی با پیشرفته­ترین مفاهیم فناوری اطلاعات و از سوی دیگر با مباحثی مثل بازاریابی و فروش، مباحث مالی و اقتصادی و حقوقی پیوستگی دارد (توفیقی­عدالت­خواه، 1386، ص 2).

در تجارت الکترونیکی خرید و فروش کالا و خدمات از طریق اینترنت به خصوص “شبکه جهانی” انجام می­شود. این نوع تجارت به عنوان یکی از مهم­ترین و ارزش­افزاترین کاربردهای فناوری ارتباطات و اطلاعات، نقش ویژه­ای را در حرکت کشورهای گوناگون به سمت اقتصاد شبکه­ای ایفا کرده است، گر چه تجارت الکترونیکی عموماً در حوزه­های بازرگانی و تجارت به منظور داد و ستد کالا و خدمات شناخته شده است و تراکنش­های مالی جزء جدایی­ناپذیر آن محسوب می­شود، اثرات حاشیه­ای و سرریز آن تأثیر مستقیمی بر سایر حوزه­های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع به دنبال خواهد داشت (خانی­جزنی، 1386، ص 70).

 

1-1       تعاریف تجارت الکترونیکی

 

تجارت الکترونیکی راه و روش جدید کسب و کار، به صورت الکترونیکی و با استفاده از شبکه­ها و اینترنت می­باشد. در این روش فرآیند خرید و فروش یا تبادل محصولات، خدمات و اطلاعات از طریق شبکه­های کامپیوتری از جمله اینترنت صورت می­گیرد. تعاریف متعددی از تجارت الکترونیکی، با توجه به دیدگاه­های مختلف اشاره شده است که در ذیل به بعضی از آن­ها اشاره می‌شود (توربان و همکاران، 2006).

از دیدگاه ارتباطات: تجارت الکترونیکی، تحویل اطلاعات، محصولات، خدمات یا پرداخت­ها از طریق خطوط تلفن، شبکه­های کامپیوتری یا هر ابزار الکترونیکی دیگر می­باشد.

از دیدگاه تجاری: ابزری است که کسب و کارهای مختلف، شرکا و مشتریان آن­ها را قادر می­سازد تا موضوعاتی چون کیفیت خدمات و غیره را ارتقاء و موضوعاتی هم­چون هزینه­ها را کاهش دهند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   بهترین قرص های لاغری موجود در ایران کدامند؟

از دیدگاه فرآیند کسب و کار: تجارت الکترونیکی به کارگیری فناوری برای خودکارسازی تبادلات کسب و کار و جریان کار است (ویل ویتیل، 2001).

از دیدگاه خدماتی: تجارت الکترونیکی، ابزاری است که از خواسته­های دولت­ها، شرکت­ها، مصرف‌کنندگان و مدیریت در جهت کاهش هزینه­های ارائه خدمات در راستای بهبود کیفیت محصولات و خدمات و افزایش سرعت تحویل خدمات پشتیبانی می­کند (معمارنژاد، 1385، ص 23).

از دیدگاه آموزشی: تجارت الکترونیکی شرایط لازم را برای آموزش الکترونیکی در مدارس، دانشگاه‌ها و دیگر سازمان­ها از جمله سازمان­های کسب و کاری فراهم می­کند.

از دیدگاه فناوری اطلاعات: به آن دسته از کاربردهای فناوری اطلاعات که به صورت سیستمی برای پشتیبانی و پیشبرد جریان کاری و مبادلات تجاری ایجاد شده است، می­گویند.

از دیدگاه جامعه: تجارت الکترونیکی مکانی را برای افراد یک جامعه فرآهم می­­نماید تا بتوانند در آن مکان آموزش ببینند، مشارکت کنند و با یکدیگر تعامل داشته باشند (حنفی‌زاده، 1385، ص 13).

کمیسیون اروپایی در سال 1997 تجارت الکترونیک را این گونه تعریف نموده است که تجارت الکترونیکی بر پردازش و انتقال الکترونیکی داده­ها شامل متن، صدا و تصویر مبتنی می­باشد و در واقع تجارت الکترونیکی فعالیت­های گوناگونی از قبیل مبادله الکترونیکی کالاها و خدمات، تحویل فوری مطالب، انتقال الکترونیکی وجوه، مبادله الکترونیکی سهام، نامه‌ی الکترونیکی، طرح­های تجاری، طراحی و مهندسی مشترک، منبع­یابی، خریدهای دولتی، بازاریابی خدمات بعد از فروش را در برمی­گیرد (سادات آل داود، 1385، ص53).

از مجموعه تعاریف ارائه شده می­توان نتیجه گرفت که زمینه­های کاربرد تجارت الکترونیکی بسیار گسترده­تر از مبادله کالا، خدمات و وجوه است. بر خلاف آن­چه تصور می­شود، میدان تجارت الکترونیکی تخصص­های ویژ­ه­ای را در بر نگرفته بلکه رشته­های مدیریت، انفورماتیک، بانک­داری، حسابداری، مهندسی صنایع و بسیاری دیگر از تخصص­ها را نیز متأثر نموده است و تجارت الکترونیکی هم‌چنین ساختارها را تغییر داده و سیاست‌گذاری­های کلان و حقوق بین­المللی را دستخوش تغییر کرده است (خانی­جزنی، 1386، 71).