خستگی انسان از قرنها جنگ و خونریزی و بی‌اعتمادی، می‌طلبد که امروز با توجه به سیاهی‌های گذشته به فکر فردایی بود که همگان در آن دارای احترام هستند. این امر زمانی می‌تواند محقق شود که انسانها دور یک میز نشسته و فهم‌ها را با ابزار عقل و فطرت به هم نزدیک کرده و به همدیگر عشق بورزند. در این میان دو دین بزرگ الهی می‌توانند نقش بسیار بزرگی ایفا کنند و با توجه به اینکه دین مسیحیت یک دین شخص محور است اگر مسلمانان و مسیحیان با حفظ تفاوتها به گفتمان مشترکی درباره حضرت عیسی علیه السلام برسند می‌توانند جامعه نوینی را بنیان نهند. بر همین اساس جوامع مطالعات ادیانی بایستی در صدد ارائه قرائتی از حضرت عیسی علیه السلام باشند که با رعایت اصول علمی راه را برای شناخت بهتر و دقیقتر آن حضرت ارائه دهند هر چند که در این راه تفاوتها نیز نمایان خواهند شد اما راه برای قضاوتهای نابجا و غیر عالمانه بسته خواهد شد. این پایان‌نامه نیز تلاشی است در این راستا.
روش تحقیق
از آنجا که در این پایان‌نامه بنابر باز نمودن دیدگاه‌های دو متن مقدس دینی درباره موضوعی خاص و مقایسه آن دو متن است، بنابر‌این روش بکار گرفته شده، روش کتابخانه‌ای و مراجعه به متون تفسیری و توصیفی ناظر به این دو متن است البته نمی‌توانم ادعا کنم که مفهوم واقعی کتابخانه را رعایت کرده‌ام اما آنچه در پیش روست حاصل مراجعه به کتابهایی است که درباره موضوع و هدف این پایان‌نامه حرفهای شایسته شنیدن داشتند. البته نباید مشکلات این مسیر را نادیده گرفت زیرا کم بضاعتی نویسنده در مراجعه به کتابهای غیر فارسی و عربی و منابع دست اول و در دسترس نبودن این نوع منابع، مسیر را سخت و گاهی ادامه آن را ناممکن کرد اما تلاش بر این بوده تا با منابع موجود که گاهی با سختی‌فراوانی بدست آوردم نوشته‌ای فراهم آید که دست کم متضمن گزارشی نزدیک به واقعیت از قرآن و عهد جدید در موضوع مورد بحث باشد.
دامنه تحقیق
با توجه به اینکه موضوع پایان‌نامه، شئون رسالت حضرت عیسی علیه السلام است لذا کلیه گزارشهایی را که درباره سیره عملی و نیز اقوال نقل شده از حضرت عیسی در قرآن و عهد جدید مطرح شده جمع می‌کنم. البته در مورد عهد جدید این کار به معنی مطالعه دقیق تمام اناجیل چهارگانه و همچنین کتاب اعمال رسولان و نامه‌های رسولان است. سپس با توجه به اهمیت واژه شناسی هر جا با واژه شناسی سروکار داشته باشیم به تفاسیری که به این بحث اهمیت داده‌اند مثل مجمع البیان در تشیع و کشاف در اهل تسنن مراجعه می‌کنیم و هر جا با مباحث کلامی سروکار داشته باشیم به سراغ تفسیر فخر رازی، تفسیر علامه طباطبائی و دیگر تفاسیر که نکات قابل توجهی در این باره دارند مراجعه می کنیم. در باب عهد جدید نیز به منابعی که در مقدمه ذکرشده، مراجعه می‌کنیم.
ساختار پایان‌نامه
پایان‌نامه حاضر از چهار فصل تشکیل شده است. در فصل اول در مقدمه؛ طرح مسئله، پیشینه تحقیق، اهمیت و ضرورت تحقیق، روش تحقیق، دامنه تحقیق، ساختار پایان‌نامه و جنبه های نوآوری مطرح شده‌است. نیز مفاهیم کلی مثل معنای شأن و رسالت و معرفی حضرت عیسی علیه السلام از منظر قرآن و عهد جدید و همچنین خود عهد جدید و قرآن نیز که از الفاظ پایان‌نامه می باشند درباره‌شان توضیح داده خواهد شد.
فصل دوم پایان‌نامه شئون رسالت حضرت عیسی علیه السلام را در عهد جدید گزارش می‌کند. به دلیل اینکه عهد جدید به لحاظ تاریخی بر قرآن مقدم است و از طرفی محتوای آن بخصوص در بخش اناجیل بر معرفی حضرت عیسی علیه السلام و تشریح تاریخ حیات و سیره ایشان متمرکز است لذا ابتدا به مطالعه و بررسی آن می‌پردازیم و دیدگاههای موجود در آن در باب شئون حضرت عیسی علیه السلام را گزارش می کنیم. همانگونه که گذشت این شئون می‌تواند برداشت از سخنان منسوب به خود آن حضرت باشد همچنین می‌تواند حاصل برداشت از گزارش‌هایی مرتبط به مخاطبان و معاصران آن حضرت باشد.
فصل سوم نیز به بررسی آن دسته از آیات قرآن که درباره حضرت عیسی علیه السلام است می‌پردازد. در این فصل بر این خواهیم بود که با نگاهی تطبیقی بررسی کنیم که آیا همان شئون متصور در عهد جدید در اینجا هم مطرح هست یا شئون دیگری برای حضرت مطرح شده است؟
فصل چهارم فصل جمع‌بندی، نتیجه گیری و تحلیل داده‌هاست. در این فصل با تحلیل داده‌هایی که در فصول گذشته آمده به جمع‌بندی و نتیجه گیری از داده‌ها خواهیم پرداخت. و کار مقایسه‌ای، بین عهد جدید و قرآن و بیان وجه یا وجوه مشابهت و تفاوت این دو متن دینی در باب این موضوع خواهد بود. نظر به اهمیت بسیار زیاد این موضوع در عالم مسیحیت و اسلام، مشابهت دیدگاه دو متن فوق گویای نزدیکی دیدگاه آن دو متن نه تنها در مورد شخصیت و جایگاه حضرت عیسی علیه السلام بلکه گویای نزدیکی در نوع جهان بینی آن دو نیز خواهد بود کما اینکه اگر تفاوتی در این باب در کار باشد حاکی از فاصله‌ای پراهمیت در بخشی از جهان بینی بین این دو متن می‌باشد.
جنبه‌های نوآوری
در این پایان‌نامه نگاه اسلامی به حضرت عیسی علیه السلام در کنار نگاه عهد جدیدی به حضرت عیسی علیه السلام در یک مجموعه اما جدای از هم آورده شده است و تلاش شده است تصویر عالمانه و منصفانه‌ای که مبتنی بر دو کتاب مقدس است ارائه شود. تاکنون کارهای زیادی درباره حضرت عیسی علیه السلام هم در جهان مسیحیت و هم در جهان اسلام شده است اما رویکردی که این پایان‌نامه دارد با دیگر آثار مت
ف
اوت است. نوآوری این اثر اولا در این نکته است که معرفی حضرت عیسی علیه السلام در قرآن و عهد جدید از منظری خاص صورت می‌پذیرد و آن عبارت است از جایگاه آن حضرت و نگاه به سیره ایشان از دریچه این جایگاه. نکته دیگر می‌تواند پرداختن به موضوعی فرعی اما در عین حال مهم باشد و آن عبارت است از اینکه با توجه به اینکه قرآن در زمان به ظهور رسیدنش با مخاطبان مسیحی هم مواجه بوده است و بطور قطع به دیدگاههای دینی آنان بخصوص در باب حضرت عیسی علیه السلام توجه کامل داشته، آیا در صدد تأیید کامل دیدگاههای این دسته از مخاطبان و جلب نظر آنهاست یا در صدد بیان دیدگاه خاص خودش با صرف نظر از خوش آیند و پسند یا ناپسند این مخاطبان است؟ یا اگر تلاشی هم در جهت جلب نظر آنها دارد این تلاش چگونه و با چه بیانی است و در چه زمینه هایی است؟ به بیان دیگر در این پایان‌نامه در ضمن پرداختن به یک موضوع اساسی مربوط به دو دین مسیحیت و اسلام، که بعضی جنبه‌های مهم مورد اختلاف در آن دو دین مشهود است، به یک موضوع جنبی و در عین حال حائز اهیمت نیز نظر می‌افکنیم و آن عبارت است از نحوه پرداختن قرآن به بیان دیدگاههایی است که زمینه ابراز مخالفت از جانب مخاطب در آن هست و البته در عین حال این موضوع با رویکرد دعوت کنندگی قرآن و فراخواندن به تمرکز بر مشترکات که از آن با تعبیر«کلمه سواء» به معنی «سخن مشترک و مورد توافق» یاد می کند، چگونه در می‌آمیزد؟ این جنبه را می توان نوعی نوآوری در این پایان‌نامه دانست.
در این فصل که مقدمه و توابع آن گذشت، اینک مفاهیم کلیدی و مهم را که استخوان بندی این پایان نامه بر آنها استوار شده، مطرح کرده و در مواردی که نیاز باشد، نظر دو متن مقدس را درباره آن مفاهیم بیان می‌کنیم. لذا به سراغ الفاظ عنوان پایان‌نامه رفته و تک تک الفاظ را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
در این فصل علاوه بر مقدمه، معنا و مراد خود را از کلمات شئون، رسالت، حضرت عیسی علیه السلام، قرآن و عهد جدید آورده و در پاره‌ای از موارد پیرامون بعضی از این الفاظ توضیحاتی می‌دهیم.
شأن
مراد از شأن در واقع مرتبه و جایگاهی خاص است که آن جایگاه مستلزم انجام وظایفی است بنابراین اگر سخن از شأن تعلیم و معلم بودن، یا به تعبیر عبری و در میان عرف یهودیان، ربّی بودن به میان آید، به نوعی جایگاه دینی اجتماعی اشاره می شود که کارکرد آن آموزش‌دادن آداب و شعائر دینی، آموزش دادن متن مقدس دینی و یاد دادن باید و نباید‌های اخلاقی و شریعتی است. در واقع بسیاری از اعمال و رفتار انسانها در اجتماع ناشی از مسئولیت اجتماعی آنان و به تعبیری شأن و جایگاهی است که در آن قرار دارند. به همین سبب انتظارات دیگران و درخواستها و سوالات دیگران و تعامل دیگران با یک شخص ناشی از جایگاهی است که آنها برای وی قائل هستند. به این معنی می‌توانیم در رسالت حضرت عیسی علیه السلام (کما اینکه در رسالت دیگر رسولان الهی نیز می توان چنین جایگاهی داشت) اقسامی از عملکردها را سراغ گرفت که هریک ناظر به جایگاهی خاص است و یا در نوع برخوردها و تعامل دیگران با آن حضرت می‌توان به این نتیجه رسید که آنان برای حضرت عیسی علیه السلام جایگاهی معین و خاص مد نظر داشته‌اند. بنابراین مراد ما از شأن نوعی جایگاه اجتماعی دینی است.
قرآن
قرآن در نزد مسلمانان به عنوان آخرین کتاب آسمانی بر آخرین فرستاده خداوند نازل شده است. این کتاب دارای جایگاه خاصی در بین مسلمانان است بطوری که محکمترین سند دینی و حجت ابدی برایشان می‌باشد که بنابر اعتقاد آنها هیچ خللی از زمان نزولش تابحال بر آن وارد نشده است.
این کتاب بنابر باور مسلمانان بزرگترین و جاودانه‌ترین معجزه حضرت محمد صلی الله علیه و آله است و بنابر حدیثی از پیامبر اسلام که به حدیث ثقلین معروف شده است این کتاب هدایت همیشگی مسلمانان را بر عهده دارد. قرآن که از ریشه‌ی «قرء» گرفته شده‌است، در واژه به معنی «جمع نمودن، فراهم آوردن و همچنین خواندن» است. این واژه در اصل مصدر است مثل کفران، که در سوره علق به این معنی اشاره می‌شود.5 در باور مسلمانان، این کتاب آسمانی، در یک دوره ۲۳6 ساله از جانب خدا و از طریق حضرت جبرئیل که فرشته حامل وحی است بر حضرت محمد صلی الله علیه و آله، که او را آخرین پیامبر می‌خوانند، فروفرستاده شده‌ است. مجموع این فروفرستاده‌ها «وحی» به شکل کتابی گردآوری شده که قرآن نام دارد. قرآن دارای ۳۰ جزء، ۱۱۴ سوره و ۶۲۳۶ «عدد کوفی»=۶۲۲۶«عدد شامی»=۶۲۱۴«عدد مدنی»=۶۲۰5«عدد بصری» آیه است.7 مسلمانان قرآن را کتاب مقدس دین خود می‌دانند و از آن با القابی چون «کریم» و «مجید» یاد می‌کنند. قرآن، خود را به نام‌های «لوح حفاظت‌شده» ذکر8 و فرقان9 می‌خواند.
درباره چگونگی تدوین قرآن دو دیدگاه وجود دارد امامیه و گروهی از اهل سنت معتقدند قرآن در زمان ابوبکر، خلیفه اول و به دست امام علی علیه السلام تدوین شد و گروهی دیگر معتقدند در زمان عمر، خلیفه دوم بر اثر شهادت بسیاری از حافظان قرآن در جنگ «یمامه» اتفاق افتاد10. علاوه بر این بحث که قرآن چه زمانی جمع‌آوری شد مسئله‌ی دیگری نیز وجود دارد و آن بحث «توحید مصاحف» است. در میان مسلمانان نسخه‌های متعددی از قرآن وجود داشت که به لحاظ بار معنایی مثبت به هر یک از آن نسخ، مصحف می‌گفتند. کثرت نسخ گاهی باعث اختلاف در نحوه قرائت و لحن می‌گشت و این مسئله باعث شد عثمان، خلیفه سوم دست به توحید مصاحف یعنی یکسان سازی متن قرآن با همفکری عالمان تراز اول
بیازد که این مسئله به توحید مصاحف در میان مسلمانان مشهور است.11
عهد جدید12
کتاب مقدس مسیحیت مرکب از دو مجموعه است که مسیحیان آن‌ها را عهد عتیق و عهد جدید می‌نامند. عهد عتیق در اصل کتاب مقدس عبری، مربوط به یهودیان است که سه بخش دارد تورات، انبیا و کتوبیم یا نوشته‌ها و در مجموع 39 کتاب است. پنج کتاب یا پنج سِفر اول، یعنی شریعت، غالبا اسفار خمسه یا تورات نامیده می شود. عهد جدید مرکب از 27 کتاب است که در طی یک قرن پس از حیات زمینی حضرت عیسی علیه السلام نوشته شده‌اند. این‌ها عبارت‌اند از پنج اثر روایت گونه «چهار انجیل و اعمال رسولان»، 21 نامه یا رساله، که 13 رساله از آن‌ها نام «پولس» را بر خود دارند و کتاب مکاشفه. عهد جدید تا حد زیادی نشانه مکتوبی است که از موعظه و تعلیم مسیحیان نسل اول بر جای مانده و عهد عتیق در پرتو آن از دیرباز در کلیساها تعبیر و تفسیر شده است. در آیین کاتولیک رومی، و کلیساهای ارتدوکس، الزامی است که تبیین و فهم کتاب مقدس از طریق سنت کلیسا صورت پذیرد.13 کتاب کلام مسیحی، عهد جدید را اینگونه توضی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *