پایان نامه ها

منبع پایان نامه درمورد آموزش و پرورش، حقوق و دستمزد، حسابداری دولتی، آموزش ابتدایی

تحمیل میشود یا به همراه آنان به کار میرود. هــدف، اطلاعات و تخصصی که برای اجرای بودجهریزی افزایشی ضروری است، با آنچه بــرای بودجهریزی بــرنامهای، عملیاتی یا صفر لازم است، تفاوت دارد.
2-15-3-1- مــزایا و مـعایب بودجهریزی افزایشــی
الف) مزایای بودجهریزی افزایشــی:
برای اجرای موفقیت آمیز بودجهریزی افزایشی مهارتهای برنامهای یا مدیریتی چندانــی برای یک اداره لازم نیست، در مواردی که کــمبود زمان وجود دارد خوب عمل میکــند و به زمان زیادی نیاز ندارد. در این روش افــزایش کارایی و کاهش تعارض دیده میشود. در بودجهریزی افزایشی وقتی درخواست از منابع موجود بیشتر باشد، با کــاهش بودجه بخشهای مخــتلف که بــا فرمول هایی همچون، ســـهم عـــادلانه، انجام میشود میتوان بودجه متوازن را تعیین کرد که باعث کاهش تعارض در فرآیند بودجهریزی میشود.
ب) معایب بودجهریزی افزایشی:
کـارایی، اثربخشی و ملاحظات آتی نادیده گرفته میشود، چون بودجهریزی افزایشی میتواند بدون ارتباط با اهداف یا نتایج هــزینهها انجام شود. در بودجهریزی افزایشی برای توجیه درخواستهای افزایشی هـزینهها معمولاً از طــیف وسیعی از اطلاعات از قـبیل حجم کــاری، شاخصهای فعالیت و . . . استفاده میشود کــه گنجاندن چــنین اطلاعاتی در این شیوه از بودجهریزی الزاماً نظاممند نیست.

2-15-3-2- ویژگیهای بودجهریزی افزایشی
1- عدم نیاز به مهارتهای برنامهای و مدیریتی.
2- فرض بر این است که آنچه در گذشته انجام میشود در آینده نیز با تغیرات جزیی تداوم خواهد یافت.
3- بودجهریزی افزایشی تعارضات بیرون سازمانی و درون سازمانی را کاهش میدهد.
4- در این روش از برنامهها و فعالیتها فاصله گرفته میشود و تاکید بر تامین منابع مالی است.
5- برای تقسیمبندی بودجه از راهکارهایی مانند بودجه پایه و سهم عادلانه اجرایی استفاده میشود.
6- بودجهریزی افزایشی به کارآیی و اثربخشی و اولویتهای آینده توجهی ندارد (پناهی، 1385،ص7).
 2-15-3-3- اجزای تشکیل دهنده بودجهریزی افزایشی
الف) نگهداشت سطح، هزینههایی که در جهت تعدیل مزد و قیمت پرداخت میشود تا در برابر حجم عملیات ثابت، هزینه برآورد گردد، نگهداشت سطح نامیده میشود. نگهداشت سطح هم در جهت افزایش مزد و هم در جهت افزایش قیمت عمل میکند و هم در جهت کاهش مزد و قیمت میباشد.
ب) تعدیلات، یکی از اجزای نگهداشت سطح تعدیلات میباشد. تعدیلات ممکن است مربوط به استخدام باشد، که آن را تعدیلات استخدامی میگویند. منظور آن است که فرضاً کارمندی در اول دی ماه سال جاری به استخدام دستگاه درآمده باشد بایستی به مدت ٣ ماه تمام حقوق و مزایای خود را از دستگاه اجرائی دریافت نماید تا بتواند در سال آینده به خدمت خود در آن دستگاه ادامه دهد . معادل ٩ ماه حقوق و مزایائی که این کارمند جدید دریافت نکرده آن را تعدیلات استخدامی میگویند .
ج) کار جدید، منظور وظایف جدیدی است که به موجب قانون به دستگاه اجرائی محول میگردد یا به علت تغییر در وظایف دستگاه بوجود آمده باشد و یا قسمتی از وظیفه آن دستگاه به دستگاه دیگری محول شود. در صورتیکه وظیفه جدیدی به دستگاه محول شده باشد اگر اعتبار آن وظیفه جدید از محل ردیفهای بودجه تامین نشده باشد تامین اعتبار اجرای آن وظیفه بایستی در بودجه سال بعد تامین گردد .
در صورتی که این وظیفه به علت تغییر در وظایف دستگاهی باشد اعتبار، پول، پرسنل، تجهیزات را از دستگاه اولیه کسر و به دستگاه ثانویه که وظیفه جدید به او محول شده است انتقال داده میشود. هدف از انجام این عملیات طبقهبندی اعتبارات جهت تسهیل در تصمیمگیریها میباشد .

2-15-4- بودجه برنامهای9
بودجه برنامهای، بودجهای است که در آن اعتبارات سازمانها بر حسب وظایف، برنامهها و فعالیتهایی که آنها باید در سال مالی اجرای بودجه برای نیل به اهداف خود انجام دهند، پیشبینی میشود. به عبارت دیگر، در بودجه برنامهای مشخص میشود که سازمان در سال جاری بودجه، اولاً چه اهداف، وظایف و مقاصد مصوبی دارند و ثانیاً برای نیل به اهداف و مقاصد مذکور باید چه برنامهها، عملیات و فعالیتهایی را با چه میزان اعتبارات انجام دهند. پروفسور برکهد در مورد بودجه برنامهای میگوید : اگر بخواهیم  در دنیای فعلی بودجه را ابزار و وسیله کار مدیران بدانیم باید در تقسیمبندی مخارج، هدف و غایت خرج را رعایت کنیم.
در بودجه برنامهای نیز مانند بودجه متداول از طبقهبندی اعتبارات بر حسب فصول و مواد هزینه استفاده میشود. با این تفاوت که در بودجه متداول، کل اعتبارات هر سازمان دولتی در فصول و مواد هزینه مختلف پیشبینی میشود، در صورتی که در بودجه برنامهای، اعتبارات هر یک از برنامهها و فعالیتها و طرحهای سازمان در قالب فصول و مواد هزینه پیشبینی میگردد .
لازم به توضیح است که در بودجه برنامهای برخی از کشورها، فقط برنامهها به فصول و مواد هزینه تقسیم میشوند، در حالیکه در برخی دیگر از کشورها فعالیتها و طرحها نیز به صورت فصول و مواد هزینه پیشبینی میگردند. آنچه مسلم است آن است که در نظام حسابداری دولتی کشورهایی که از روش بودجهریزی برنامهای استفاده مینمایند، طبقهبندیهای بودجهای مذکور عیناً باید در حسابهای دولتی منعکس گردند. بنابراین هزینههای هر وزارتخانه یا موسسه دولتی نیز باید اولاً به تفکیک برنامهها و فعالیتها و طرحهای مورد اجرا در آن سازمان و ثانیاً در داخل طبقهبندیهای مذکور، به تفکیک فصول و مواد هزینه نشان داده شو
ند.
بودجه برنامهای، همانطور که از نام آن پیداست، عملیات سازمان را به شکل برنامه کار تنظیم و در دسترس میگذارد. این نوع بودجه را اولین بار در سال 1949 کمیسیون هوور عنوان کرد که از طرف ترومن رئیس جمهور امریکا مامور بررسیهای لازم جهت اصلاح مدیریت در سازمانهای دولتی شده بود .
آنچه اهمیت دارد این است که برآورد هزینه از کوچکترین واحد تقسیمبندی شروع میشود و مانند طبقهبندی عملیاتی به شکل هرم است، یعنی مجموع هزینههای چند فعالیت هزینه یک برنامه، مجموع هزینههای چند برنامه هزینه یک فصل و بالاخره مجموع هزینههای چند فصل هزینه امور را تشکیل میدهد.
در روش بودجهریزی برنامهای مواد هزینه در داخل برنامه و یا فعالیت تهیه و تنظیم میشود ( نه برای وزارتخانه به نحوی که در بودجه متداول معمول است ). به عنوان مثال فرض کنید بودجه وزارت آموزش و پرورش در قالب مواد هزینه آورده شود، مثلاً بیان شود حقوق و دستمزد 100 میلیون ریال، اجاره 40 میلیون ریال و هزینههای اداری 20 میلیونریال ( جمع 400 میلیون ریال )، آنچه مسلم است این رقم کل و حتی رقم تفکیکی مواد هزینه نشاندهنده وظیفه و کار و برنامههای وزارت آموزش و پرورش نیست .
در بودجهریزی برنامهای به عنوان مثال، اول آموزش و پرورش در نظر گرفته میشود و سپس این وظایف بهنحوی طبقهبندی میگردد که به صورت برنا مههای مشخصی درآید، مثلاً گفته میشود برنامه آموزش ابتدایی، برنامه آموزش متوسطه حرفهای و غیره. با این طبقهبندی اولین قدم جهت بودجه برنامهای برداشته میشود. در مرحله بعد اعتبار مورد نیاز هر برنامه جداگانه بر اساس مواد هزینه تهیه و تنظیم میشود و بدین ترتیب ضمن اینکه هدف از اجرای هر برنامه مشخص و روشن میشود مخارج لازم نیز جهت اجرای آنها برآورد و در بودجه منظور میگردد . البته با توجه به اینکه وظایف دولتها در کشورهای مختلف با هم اختلاف دارند ، انتخاب برنامه یا فعالیت جنبه قراردادی دارد. به همین دلیل ممکن است مثلاً آموزش در کشوری یک برنامه تلقی شود و در کشور دیگر فعالیتی معین که جزئی از یک برنامه است. آنچه اهمیت دارد این است که برآورد هزینه از کوچکترین واحد تقسیمبندی شروع میشود و مانند طبقهبندی عملیاتی به شکل هرم است، یعنی مجموع هزینههای چند فعالیت هزینه یک برنامه، مجموع هزینههای چند برنامه هزینه یک فصل و بالاخره مجموع هزینههای چند فصل هزینه امور را تشکیل میدهد.
نظام بودجه برنامهای علاوه بر اینکه وسیله شناخت ماهیت وظایف و عملیات را فراهم میآورد، امر تصمیمگیری چه در مورد انتخاب برنامهها و چه در باب اجرا و کنترل آنها را آسان میسازد، زیرا در بودجه متداول هنگام رسیدگی به بودجه، ضوابطی جهت قضاوت واقعی درباره آن وجود ندارد، مثلاً اگر وزارت بهداری برای سال آینده درخواست صد واحد پول کند توجیه آن به صورت مواد هزینه حقیقی را نشان نمیدهد و برا ی کاهش یا افزایش آن دلیلی وجود ندارد، در حالی که در بودجه برنامهای به آسانی میتوان ارتباط هزینهها با عملیات را سنجید و چنانچه سیاست عمومی دولت ایجاب کند اعتبار نیز برای آن در نظر گرفت و در غیر اینصورت قسمتی از عملیات وزارت بهداری را حذف و از منظور نمودن اعتبار نیز صرفنظر کرد .
فایده دیگر نظام بودجه برنامهای سهولت کنترل عملیات و بهبود مدیریت در این نظام است. مزیت دیگر آن عبارت است از تصمیمگیری در مورد نوع عملیات و احیاناً جلوگیری از دوبارهکاریهایی که از انجام وظایف مشابه در چند سازمان دولتی ناشی میشود. در شرایط ایدهآل باید تشکیلات و سازمان دستگاههای اجرایی با عناوین برنامهها برابر باشد و در این صورت در داخل هر وزارتخانه مدیر برنامه تعیین و مسئولیت اجرایی بودجه برنامهای مربوط به او واگذار خواهد شد(فرجوند، اسفندیار،1380).
مزایای بودجهریزی برنامهای عبارتند از:
الف) بهبود بودجهریزی و کنترل عملیات و منابع.
ب) سهولت در رسیدگی و تقودت بودجه.
ج) شفاف بودن روابط دولت و مردم.
د) عدم تمرکز در بودجهریزی.
ه) امکان تخصیص هدفمند منابع به وسیله دستگاههای اجرایی.
و) امکان نظارت بر عملکردها.
ز) ایجاد ارتباط عقلایی و نظامند بین ابزار، اهداف و منابع با برنامهها.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منبع پایان نامه ارشد دربارهمنابع حقوق، حمل و نقل، حمل و نقل هوایی، حقوق بین الملل

معایب بودجهریزی برنامهای:
الف) عدم انعطافپذیری در انتقال اعتبارات به وسیله مدیران.
ب) زمانبر بودن تدوین برنامههای بودجهای (عباسی، ابراهیم، 1390) .

2-15-5- نظام بودجهبندی طرح و برنامه (PPBS10 )
یکی از مهمترین مدلهای ریاضی ارایه شده برای روشهای بودجهریزی، نظام بودجهبندی طرحوبرنامه است که به آن میپردازیم:
معتبرترین مدلی که تاکنون دربارهی بودجه ارایه شده، مدل تحلیلی ریاضی PPBS که ازسیستم بودجه طرح و برنامه یا مدل چارنز و کوپر است، که آن را در سال 1971 ارایه دادهاند. این مدل که به طور اختصاصی برای بودجه ارتش آمریکا تهیه شده، همچنان از اعتبار لازم برخوردار است و کم و بیش از آن در متون معتبر علمی نام برده می شود. اساس مدل بر ساختار سازمانی بودجهریزی طرح و برنامه است که درآن، واحد مرکزی، ویژگی سطح عالی سازمان است و مسئولیت تعیین اهداف و تخصیص کلی منابع را به عهده دارد .این واحدهای سازمان است که مسئولیت تعیین اهداف و تخصیص کلی منابع را به عهده دارد .واحدهای اختیارات تعیین شده توسط واحد مرکزی میتوانند تخصیص دهند. واحدهای عملیاتی پایینترین سطح سازمانی هستند که مسئولیت خلق پیشنهادهای پروژهای برای مسئولات واحدهای مدیریتی را عهده دارند. این ساده سازی، در سازمانهای بزرگ و پیچید
ه شاید امر نادرستی باشد. اما این واقعیت را نمیتوان انکار کرد که تمامی سازمانها در قالب کلی از چنین ساختاری، صرف نظر از روابط داخلی و بیرونی، با محیط برخوردارند.
روشP.P.B.S یکی از گستردهترین روشهای اجرایی بودجهریزی برنامهای به شمارمیآید و یک کارکرد بسیار با ارزش دارد P.P.B.S یکی از کاملترین روشهای بودجهریزی است و وقتی این سیستم به طور کامل اجرا شود به مدیران امکان میدهد تا بهترین اقدام درتخصیص منابع برای گسترش در سطح سازمانها به نسبت واحدهای اطلاعرسانی صورت گیرد.
برای آماده سازی P.P.B.S این موارد باید انجام شود:
الف) مشخص کردن اهداف سازمان، گزینش موارد مشخص از بین موضوعات مختلفی که با اهداف سازمان مرتبط است، دراین بررسی باید گذشته نیز مورد بررسی قرارگیرد.
ب) جمعآوری اطلاعات باید در راستای مشخص کردن موضوع مناسب باشد
ج) گزینش بهترینها به معنی انتخاب بهترین موضوعات است
د) مشخص کردن نتیجه بودجهها و برنامههای سازمانی.
P.P.B.S تمامی جوانب برنامههای استراتژیک واحدهای مختلف سازمان را شامل میشود و ضروری است که اهداف سازمان تا آن جایی که

دیدگاهتان را بنویسید