د می‌شود که طبق آمار سازمان بین المللی ارتباطات درحال حاضر 39 درصد از آنها به اینترنت دسترسی دارند. 77 درصد آمار کاربران اینترنت در کشورهاي پیشرفته حضور دارند. اروپا با 75 درصد کاربران بیشترین تعداد را در اختیار دارد. طبیعی است کشورهایی که جمعیت بیشتري دارند، از شانس توزیع آمار بیشتري نیز برخوردارند.
مثلاً چین به عنوان پرجمعیت ترین کشوردنیا داراي بیشترین تعداد کاربر میباشد، امادرحقیقت روش بهینه آمارگیري، روش درصد از کل جمعیت است. به نحوي که میزان کاربران اینترنت بر حسب تعداد کل نفرات موجود در کشور برآورد می‌شود جدول 2 – 1 (خطیب زنجانی و هریس، 1393)

جدول 2 – 1 آخرین جمعیت حدودي کاربران اینترنت در سال 2000 و 2012

منطقه آخرین جمعیت حدودی کاربران اینترنت در سال 2000 کاربران اینترنت در سال 2012
آسیا 3.222.066.987 114.304.000 1.076.681.059
اروپا 820.918.446 1.5.096.093 518.512.109
آمریکای شمالی 348.280.154 108.096.800 273.785.413
آمریکای جنوبی 593.688.938 18.068.919 254.915.754
آفریقا 1.073.380.925 4.514.400 167.335.676
خاورمیانه 223.608.203 3.284.800 90.000.455
اقیانوسیه 35.903.569 7.620.480 24.287.919
کل جهان 7.017.846.922 360.985.492 2.405.518.376

در مورد تعداد مبتلايان اعتياد اينترنتي دركشورايران، هيچ آمار دقيقي وجود ندارد. اما درگاهي و رضوي، 1386، در پژوهش خود كه بر روي 732 نفر از کاربران اينترنت درسنين 15 تا 39 سال انجام دادند، گزارش كرده‌اند كه 30 درصد كاربران، به اينترنت اعتياد داشته و همه‌ی آنهادرجات مختلفي از رفتارهاي رواني- اجتماعي مانند؛ احساس بيگانگي با خود، احساس ضعف و ناتواني در انجام امور، رفتار ناهنجاراجتماعي را از خود نشان دادند.

اعتیاد به اینترنت و علایم آن:

در پژوهش گریفتس (1996) ملاكهاي تشخيصي براي اعتياد رفتاري :

1) برجستگي: اين امر زماني رخ می‌دهد كه فعاليت معيني مهمترين فعاليت زندگي يك شخص می‌شود و بر تفكر (اشتغال فكري و تحريف شناختي)، احساس (ولع داشتن) و رفتار (خراب شدن رفتار اجتماعي) فرد تسلط دارد.
2) تغيير خلق شامل تجربيات ذهني مانند جنب و جوش و نشئگي كه افراد در اثر مشغول شدن به آن رفتار معين بروز ميدهند و ميتواند به عنوان يك رفتار مواجهه‌ای در نظر گرفته شود. يعني فرد به علت انجام آن رفتار در يك حالت آرام بخش يا تخديركننده قرار ميگيرد
3) تحمل: اين مورد شامل فرايندي است كه در آن نياز به انجام آن رفتار به طور گسترده و روزافزون براي رسيدن به رضايت بيشتر است.
4) نشانه هاي كناره گيري يا ترك شامل احساسات ناخوشايند (نظير بدخلقي يا بي قراري) يا اثرات فيزيكي ناخوشايندي هستند كه وقتي آن رفتار معين ادامه نمي يابد يا ناگهان كاهش مي¬يابد در فرد ديده می‌شود.
5) تعارض حالت شامل به وجود آمدن تعارض بين معتاد و افرادي كه با او سروكار دارند (تعارض ميان فردي) يا در درون خود فرد (تعارض درون فردي) است كه در ارتباط با يك فعاليت معين وجود دارد.
6) بازگشت شامل تمايل براي تكرار حالتهاي قبلي فعاليت معين است بعد از زماني كه شخص آن رفتار را انجام ندهد، معرفی شده¬اند.

از نظر سولر (2005)، اشتیاق و علاقه فرد به اینترنت از نظر آسیب شناختی میتواند سالم، اعتیاد آور یا چیزی بین این دو باشد، او به هشت عامل اشاره میکند که میتواند به شفاف سازی سالم یا ناسالم بودن فعالیت‌ها در اینترنت کمک کند :

1. تعداد و نوع نیازهای موجود : نیازها ممکن است روانشناختی، بین فردی، درون فردی ویا معنوی باشند که از طریق کوشش‌های اینترنتی نشان داده میشوند.
2. میزان محرومیت از نیازهای اساسی، هرچه یکی از نیازهای اساسی ناکام بماند یا انکار یا نادیده گرفته شود آمادگی فرد برای اینکه آن را در هر جا و از هر راهی ارضا کند بیشتر میشود.
3. نوع فعالیت اینترنتی: از نظر نوع تاثیر بر نیازها، فعالیت اینترنتی بسیار زیاد و گوناگون اند، محیط‌هایی که امکانات مختلفی دارند میتوانند طیف وسیعی از نیازها را مخاطب خود قرار دهند و در نتیجه جذاب تر باشند و چون محیط سایبر متنوع و به آسانی قابل دسترسی است میتواند مستعد ارضای چنین نیازهایی باشد به ویژه وقتی که فرد در ارضای نیازهای اساسی اش در زندگی محرومیت دارد.
4. تاثیر فعالیت اینترنتی، سلامت و تندرستی، موفقیت در کار و داشتن روابط خشنود کننده با همسالان و دوستان و غیره… . همگی از خصوصیات مهم کارکرد انطباقی است اینکه این ویژگی‌ها تا چه اندازه به وسیله استفاده از اینترنت در معرض آسیب قرار میگیرند و تا چه اندازه از بین می‌روند عمق آسیب شناسی اینترنت را نشان میدهد.
5. احساسات درونی پریشانی و اضطراب :احساسات رو به افزایش افسردگی، نا امیدی و سرخوردگی و خود بیگانگی گناهکاری و شرمساری و خشم ممکن است از علایم هشدار دهنده استفاده آسیب زای اینترنت باشد، فردی که احساساتش با محیط سایبر پیوند خورده است زندگی شخصی اش اغلب از فعالیت‌های اینترنت متاثر میشود.
6. سابقه و مرحله درگیری با اینترنت : کاربران جدید ممکن است فریفته فرصت‌هایی شوند که فضای مجازی اینترنت فراهم می‌اورد اما کم کم تازگی و جذابیت عیاشی اینترنتی کاهش می‌یابد و با رسیدن به مرحله اعتیاد، ممکن است وظایف فرد در زندگی واقعی اش مختل شود کاربران قدیمی تر دام‌هایی را که ممکن است آن‌ها را تطمیع کند و احساسات شدید عاطفی آنها را برانگیزد، می‌شناسد و این فهم به آنها برای استفاده متعادل تر کمک میکند.
7. آگاهی از نیازها : هر چه فرد انگیزه هایش را بیشتر درک کند فضای مجازی توان خود را برای هدایت فرد به سمت استفاده بی حد و اندازه از اینترنت بیشتر از دست میدهد. پیگیری و نیازهاو خواسته‌های سرکوب شده جهان واقعی در فضای مجازی، فقط نوعی تخلیه احساسی است که در واقع تکرار نوعی اجبار است و به طور پایان ناپذیری ادامه می‌یابد و رفع نیازهای اساسی به معنای آن است که فرد بخشی از تعارض‌ها و محرومیت‌های مرتبط با آن نیازها را به وسیله فهم و درک خود آگاه آنچه به بقایای نیازها منجر میشود حل کند. در مقابل پرده پوشی و انکار آشکار این نیازها به رفتاری اعتیاد گونه می‌انجامد و فقدان بینش و خود آگاهی به نیازهای اساسی را نشان می‌دهد.
8. تعادل و انسجام زندگی شخصی و فضای مجازی : در شرایط مطلوب، میزان تعهد به فعالیت‌های آنلاین با فعالیت‌های آفلاین، دوستان و خانواده در تعادل است هر دو جهان مجازی و واقعی با هم کامل میشوند یعنی فعالیت‌های آنلاین به جهان واقعی آورده میشوند، برای مثال با دوستان و خویشاوندان خود از طریق اینترنت رابطه برقرار می‌کنیم استفاده آسیب گونه از اینترنت بیشتر نتیجه این است که زندگی مجازی به طور کامل از جهان واقعی جدا میشود.

2-2 دیدگاه‌های نظری
– نظریه جان سولر
جان سولر( 2005)، دیدگاه خود را براساس هرم نیاز مازلو بیان میکند مازلو گستره وسیعی از نیازهای آدمی رابر اساس هرمی از نیازهای بنیادین و بیولوژیکی تا نیازهای والاتر خودشکوفایی طبقه بندی میکند که فرد نیازی را در یک سطح ارضا و به سطوح بالاتر می‌رود بنابراین افراد به این دلیل شیفته فرد، شی ء یا فعالیت خاصی میشوند که نیازی را در آنها برطرف کند. رویارویی با اعتياد به اينترنت مانند هر اعتياد ديگر مشکل است ؛ اعتياد به اینترنت ، هرو يين، سيگار و همه انواع اعتياد دارای اجزاء اساسي شبيه به هم ميباشند و ترک هيچ اعتیادی راحت و بدون درد نيست. در مرحله اول فرد معتاد موضوع را انکار مینماید و اعتقاد دارد اين مشکل قابل حل بوده و تاثیری بر زندگی فرد ندارد و در واقع مشکلي وجود ندارد، بدون انکار، معتاد از مرحله اول وابستگي به طرف مراحل پيشرفته نمي رود. در مرحله بعد معتادین فکر می‌کنند خودشان از عهده مشکل برآمده و نسبت به کمک گرفتن از ديگران بي ميل می‌باشند. متأسفانه افراد معتاد به دليل آن که منبع رضایتمندی در لذت از زندگي ندارند، بيش از پيش به سمت وابستگي کشيده ميشوند ( ويزشفر، 1384).

– دیدگاه گروهل
از نظر گروهل بسیاری از افرادی که به عنوان کاربر افراطی اینترنت تلقی می‌شوند، بعد از مدتی با تجربه کامل غرق شدن در اینترنت از مصرف خود می‌کاهند. در واقع چنین وابستگی‌ای به دلیل جدید بودن اینترنت برای کاربران است. مانند افرادی که در مقابل سایر پدیده‌های نوین از جمله ماهواره و ویدیو چنین رفتاری را از خود نشان می‌دادند. اما در اینجا مساله مهم دیگری نیز مطرح می‌شود و آن اینکه چرا افراد بایستی به ابزارهایی مانند اینترنت وابسته شوند؟ افراد معتاد به اینترنت برای غلبه بر فشارها و تنش‌ها و دست یابی به نیازهای خود، اگر اینترنت هم نبود به وسیله دیگری متوسل می‌شدند. در اینجاست که نظریه سولر سودمند به نظر می‌رسد. به اعتقاد وی افراد یه این دلیل به اینترنت وابسته میشوند که نیازهای اساسی شان در دنیای واقعی ارضا نشده است. به عنوان مثال نیاز ارتباطی افراد به خصوص افرادی که توانایی ارتباط رو در رو را ندارند و دچار ضعف شخصیتی هستند، از طریق چت برطرف می‌شود. و یا افراد با خلق شخصیت خیالی از خود، تامین نیاز پذیرش اجتماعی را جستجو می‌کنند. به همین دلیل است که افرادی که احساس می‌کنند نیازهایشان به هیچ وجه در دنیای واقعی ارضا نمی شود، بطور مرضی وابسته به اینترنت می‌شوند و با استفاده از گمنامی محیط مجازی ضعف‌های خود را پنهان می‌کند.
اما اگر نیازهای افراد در محیط خانواده، مدرسه، جامعه و.. تامین شود افراد به ندرت به سمت استفاده افراطی از اینترنت کشیده می‌شوند و از اینترنت و دنیای مجازی به موازات ارتباطات دنیای واقعی استفاده می‌کنند (وحید قاسمی، 1389، 55-57).

-نظریه تعامل خانواده
در این نظریه بیشتر از سایر نظریه‌ها در مورد تاثیر برخی ویژگی‌ها از جمله هیجان طلبی و ناتوانی در کنترل تکانه‌ها تاکید شده است.

نظریه‌ی تعامل خانواده بروک و همکاران(1990) نظریه پیچیده‌ای را توصیف می‌کنند که در آن دلبستگی عاطفی به والدین، یادگیری‌های اجتماعی و ویژگی‌های درون فردی نوجوانان، به طور مستقیم بر اعتیاد اثر می‌گذارند. پایه و اساس نظریه تعامل خانواده، (ارتباط و پیوند قوی عاطفی بین
والدین و کودک) به ویژه ارتباط مادر و کودک است. بر اساس این نظریه، دلبستگی میان والد و کودک چهار علت و سه پیامد دارد. چهار علت دلبستگی بین والد – فرزند عبارتند از :

 ارزش‌های مورد قبول والدین
 رفتار توام با حمایت و محبت والدین
 آرامش روانی مادر
 کنترلی که مادر در مورد کودک خود دارد (محمد خانی، 1388).

سه پیامد پیوند قوی میان والد و کودک عبارتند از :
الف : رشد شخصیتی مناسب و سازش یافته در نوجوان
ب : عدم برقراری ارتباط با همسالانی که مصرف کننده مواد هستند
ج : مصرف کم یا عدم مصرف در میان نوجوانان .

در این دیدگاه والدینی که ارزش های مشخصی ندارند و مهربانی و عطوفت کمی را فراهم می کنند وکنترل کمی بر کودکانشان دارند و مادرانی که آرامش روانی ندارند : فرزندانی را پرورش میدهند که در دوران نوجوانی در معرض مشکلات متفاوتی قرار می گیرند از جمله ارتباط با همسالان مصرف کننده مواد و در نهایت سوء مصرف مواد.(عظیمی ،1390)

-نظریه رفتار مشکل
نظريه جامعی كه تلاش نموده است به تببين همه عوامل در چارچوب يك مدل بپردازد توسط جسور و جسور مطرح گرديده است در نظريه رفتار مشكل جسور (1987)، ركن اساسى تحقيقات تجربى مربوط به رفتارهاى مشكل گروه سنى نوجوانان را تشكيل داده است)فارل وکونگ ، 2000)
این نظريه، شامل سه نظام عمده از عوامل محيطى، شخصيتى و رفتارى است. هر كدام از اين نظام‌ها تركيبى از متغيرهايى است كه يا نقش عامل خطر و يا نقش حفاظتى درانجام رفتار مشكل دارند
(اسلامی و همکاران، 1389)
در این ساختار نگرش نوجوان و جوان را در مورد رفتارهای انحرافی در نظر دارد و مدعی است که اگر فرد رفتارهای انحرافی را بپذیرد و معتقد باشد که سودمندی‌های این رفتارها از آثار زیان بار آن بیشتر است در معرض رفتارهای پرخطر است. (طارمیان، 1381)
جسور (1987) استدلال مى كند كه جذب نوجوان به رفتارهاى مشكل مختلف، نتيجه تمايل درونى فرد به سمت رفتارهاى نابهنجار و گرايش شديد به نقض هنجارهاى فرهنگى و اجتماعى مورد پذيرش اكثريت افراد جامعه میباشد نظريه رفتار مشكل يك چارچوب ذهنى منظم، چند متغيرى، روانشناختى – اجتماعى است كه به بررسى چگونگى تعامل عوامل فردى و اجتماعى در شكل گيرى رفتارهاى هنجار و نابهنجار مى پردازد(روتر ، 1996).
به نظر میرسد با توجه به پژوهش‌های انجام شده و نظر محققین يكي از عواملي كه ميتواند در وابستگي به اينترنت نقش داشته باشد، هيجان خواهي است. يافته‌ها نشان ميدهند افرادي كه بازيهاي كامپيوتري انجام میدهند، در حال بازي هیجان زده می‌شوند و شايد جهت يافتن اين انگيزش‌ها و تحريكات بيشتر، اين بازي‌ها را تكرار كنند. همچنين هيجان خواهي يكي از ويژگيهاي برجسته نوجوانان است ( فارلي و كاكس1971، به نقل از خانجانی و اکبری، 1391) و مطالعه و بررسی پژوهش‌های در این رابطه ضروری به نظر میرسد.
همچنین به اعتقاد گلمن هوش هیجانی که شامل حوزه‌های : مدیریت عواطف؛ شناسایی عواطف دیگران؛ تنظیم روابط خود با دیگران میشود که به باور برخی پژوهشگران، هوش هیجانی پایین، از جمله عوامل موثر در شروع مواد مخدر است (گلمن 1995، پارکر و دیگران، 2008)
و همانطور که اشاره شد طبق DSM5 اعتیاد و اعتیاد اینترنتی در موارد بسیاری نزدیکی دارند و همچنین پژوهش‌ها نشان داده‌اند که هوش هیجانی پایین با مسایلی مانند خشونت، افسردگی، جرم و اعتیاد مرتبط است زیرا همه این مسایل ناتوانی ما را در کنار آمدن با هیجان نشان میدهد (گلمن، 2004).
با توجه به مطالب گفته شده در ابتدا به تعاریف هیجان و اجزای آن اشاره میشود.
2-3 هیجان(تعریف، اجزای هیجان)
هیجان‌ها انواع مختلفی دارند؛ از سرخوشی تا تنفر و از وحشت تا ملال گسترده‌اند (پروین، 1996) لويس وهاويلند (2000) هيجان را نخستين علت ايجاد كننده‌ی شناخت، تصميم وعمل ميدانند، موضوعي كه ميتواند در حل وپديدآيي مشكلات وتجارب بين فردي ودرون فردي، نقشي بي بديل داشته باشد. هیجان‌ها چند بعدی هستند. آنها به صورت پدیده‌های ذهنی، زیستی، هدفمند، اجتماعی وجود دارند (ایزارد ، 1993) از نظر پنکسپ (1982، 1994)، هیجان ها از مدارهای عصبی که فعالیت مغز را تنظیم میکند ناشی میشوند مثل رویدادهای زیست شیمی و عصب هورمونی). پنکسب قبول دارد که بررسی اعماق مدارهای مغزی از بررسی احساس‌هایی که برچسب کلامی به آنها زده ایم، دشوارتر است اما او تاکید داردکه مدارهای مغزی شالوده زیستی تجربه هیجان هستند.
اجزای هیجان : هر هیجان شامل شناخت‌ها، اعمال و احساسات می‌باشد و تمامی هیجانات این مراحل را طی می‌کنند.
1. احساس درون‌ذهنی
2. تحریک دستگاه خودکار
3. ارزیابی شناختی از موقعیت
4. ابرازهیجان
5. واکنش عمومی
6. گرایش عملی که مقدار هیجانی که از احساسی ناشی می‌شود و به صورت رفتار خاصی بروز می‌کند به تجربه فرد بستگی دارد (اتکینسون، 1384).
2-3-1 دیدگاه‌های نظری هیجان
-دیدگاه زیستی:
از نمایندگان دیدگاه زیستی کارول ایزارد (1991، 1989)، وجک پنکسب (1994، 1982) هستند. ایزارد اعلام میدارد که اطفال به رغم کمبودهای شناختی (مثل واژگان محدود، گنجایش حافظه محدود ) به برخی رویدادها، به صورت هیجانی پاسخ میدهند، برای مثال یک بچه 20 روزه در پاسخ به صدای تیزانسان لبخند میزند (ولف، 1969) دیدگاه زیستی پنکسب از سه یافته مهم حاصل میشود:
1 .حالت‌های هیجانی باید علت‌های غیر شناختی داشته باشند چون به زبان آوردن حالت‌های هیجانی دشوار است.
2. تجربه هیجانی را میتوان با روش‌های غیر شناختی، مانند تحریک برقی مغز یا فعالیت نظام عضلانی صورت، ایجاد کرد.
3. هیجان‌ها در اطفال و حیوانات رخ میدهد.

-دیدگاه شناختی:
از نمایندگان دیدگاه شناختی، ریچاردلازاروس (1991، 1984)،کلاس شرر (1994، 1994، 1997) هستند که به نظر هریک از این نظریه پردازان فعالیت شناختی شرط لازم هیجان است اگر پردازش شناختی حذف شود هیجان ناپدید خواهد شد.
از نظر لازاروس، ارزیابی شناختی فرد از معنی یک رویداد (نه از رویداد به تنهایی)، زمینه را برای تجربه هیجان آماده میسازد. شرر (1994، 1997) با لازاروس موافق است که برخی از تجربیات زندگی موجب هیجان میشود در حالی که تجربیات دیگر موجب آن نمیشوند.

-دیدگاه دو سیستمی:
طبق دیدگاه باک (1984) پاسخ این سوال که چه چیزی موجب هیجان میشود این است که انسان‌ها دو سیستم همزمان دارند که هیحان را فعال و تنظیم می‌کنند. در دیدگاه دوسیستمی بیان میکند که سیستم اول زیستی است و منشا آن به تاریخ تکامل باستانی گونه بر میگردد اطلاعات حسی به سرعت و خودکار و ناهوشیار توسط ساختارهایی (لیمبیک) پردازش میشوند و بعد از آن اطلاعات حسی به صورت هوشیار و تعبیری و ارزیابی توسط گذرگاههای مغزی پردازش میشود، این دو سیستم هیجان مکمل هم هستند (نه رقیب هم) و برای فعال کردن و تنظیم کردن تجربه هیجان با هم کار میکنند.

آیا میتوانیم هیجان‌های خود را به صورت ارادی کنترل کنیم ؟
باید بگوییم برای پاسخ دادن به این سوال کلی، که برخی هیجان‌ها صرفا برای ما پیش می‌آیند، و بنابراین ما نمی توانیم خودمان را مسئول احساس ها، فیزیولوژی، امیال و رفتارهای متعاقب آن بدانیم(اکمن ، 1992)
از احساس هیجان تا عمل
وقتی در مورد روش