عصب سیاتیک بزرگ ترین عصب نخاعی بدنه که بعضی وقتا به دلیلای زیادی مثل دیسک کمر یا مشکلات عضلانی، دردناک می شه و افراد رو دچار مشکلاتی مثل کمردرد یا بی حسی پا می کنه. الان خیلی از افراد به این مشکل دچار می شن و بعضی هم دردهای دیگر رو با درد سیاتیک اشتباه می گیرن. با چه جوری همراه باشین تا علائم سیاتیک و روشای درمان سیاتیک رو یک به یک مرور کنیم.

دردی که در پشت پای تون پخش می شه، بی حسی یا سوزن سوزن شدنی که تا پا امتداد پیدا میکنه یا تکونای سریعی که موقع عطسه یا سرفه کردن می خورید، همه باعث می شن تا فکر کنین که همه علائم درد عصب سیاتیک رو دارین. شاید هم حدس شما درست باشه.

درد سیاتیک یک علامته، نه یک مریضی. درد عصب سیاتیک، درد پاست (در هر نقطه از مفصل ران و پایین تر از اون که درد تا انگشتان پا کشیده می شه) که در اثر فشار به عصب ایجاد می شه و بیشتر دلیل اون بیرون زدگی دیسک یا جابه جایی مهره ی کمره.

بر خلاف باور عموم، معمولا درد واقعی کمر با درد سیاتیک همراه نمی شه یا میشه گفت که این فقط بخش کوچیکی از مشکل کلیه. دکتر اریک مایر (Eric Mayer)، متخصص ستون فقرات و ورزش در مرکز سلامت ستون فقرات کلیولند می گه:

اگه مریض ۸۰ درصد درد پا و کمی درد کمر داشته باشه، در همون اول، اولین حدس ما درد سیاتیکه.

چیجوری میشه فهمید که کمردردها مربوط به عصبه و مثلا از ماهیچه و عضلات ناشی نمی شه؟ اینجا علائمی رو به شما خواهیم گفت که کمک تون می کنن تا ریشه ی درد خود رو پیدا کنین.

۱. در قسمت زانو احساس ضعف می کنین

اگه در یکی از زانوها احساس ضعفی کنین که در سراسر پا هم کشیده می شه، میشه ادعا کرد که یکی از علائم سیاتیک رو دارین. عصب سیاتیکی، طولانی ترین عصب نخاعی بدنه که از پایین ترین مهره ی ستون فقرات به پاها کشیده شده. زمانی که این عصب فشرده شه، کارکرد اون پریشون و باعث احساسات ناخواسته ای مثل درد، ضعف و سوزن سوزن شدن می شه. با اینکه درد کمر بسیار رایجه (و بیشتر تشخیص رو واسه پزشکان سخت می کنه)، درد و ضعف در یک پا مثل پرچم قرمزی واسه پزشکان عمل می کنه. دکتر مایر می گه:

بیماران معمولا به خاطر درد به اورژانس می رن اما واقعا این ضعفه که بیشتر مورد توجه قرار میگیره، پس اگه احساس ضعف کردین حتما به دنبال درمان برید.

۲. نمی دونین درد به دلیل سندروم پیرفورمیسه یا از علائم سیاتیک

اگه به عنوان یک دونده ی حرفه ای ماراتن واسه مسابقه بعدی تمرین نمی کنین یا روی تردمیل نمی دوید، علامت خوبیه که نشون می ده درد پای تون بر اثر عصب سیاتیکه و دچار سندرم نادر پیریفورمیس که بیشتر گریبان گیر ورزشکاران می شه، نیستین. نکته جالب اینه که سندرم پیریفورمیس علائمی دقیقا مثل به سیاتیک داره: درد، سوزن سوزن شدن و بی حسی که از باسن شروع می شه و پا رو هم درگیر می کنه. اما در این سندرم، ماهیچه ی پیریفورمیس (که در نزدیکی بخش فوقانی مفصل ران قرار داره) به جای مهره ی کمر، با فشار بر عصب حساس، باعث مشکل و درد می شه.

۳. نمی تونین بگید دقیقا کدوم نقطه از بدن تون درد می کنه

اگه به دکتر خود فقط بگید درد دارم، مثل اینه که به مغازه ای پر از شکلای مختلف مختلف بستنی برید و فقط بگید بستنی می خوام؛ توضیح و دادن مشخصات، نکته کلیدی ماجراست. بعضی وقتا ممکنه، دردی که شما فکر می کنین درد سیاتیکه، واقعا درد به دلیل عصب نباشه و ریشه در عوامل دیگری مثل ماهیچه و مشکلات عضلانی داشته باشه. دکتر جاکوب تیتلبام (Jacob Teitelbaum)، نویسنده ی کتاب «دلیل واقعی، درمان واقعی» می گه: پس چیجوری می تونین بفهمین؟ از انگشت شست خود استفاده کنین.

«دور عضلات پایین کمرتون رو فشار بدین و ببینین که می تونین نقطه ای پیدا کنین که بر درد شما اثر داشته باشه یا نه. اگه با فشار دادن بتونین احساس درد رو تحریک کنین (البته نه فشار ملایم، فشاری برابر با ۲ تا ۴ کیلو)، درد شما به احتمال زیاد عضلانیه که در اثر کوتاه و سفت شدن ماهیچه ایجاد می شه. اگه عضله ای در اینجور موقعیتی قرار بگیره، کلفت تر می شه و مواد مغذی و خونی رو که بهش نیاز داره، دریافت نمی کنه. پس زمانی که بر این عضلات سفت شده، فشار وارد می کنین (به ویژه برآمدگی کوچیک و حساس در مرکز)، اونا درد رو به سراسر بدن ارسال می کنن».

۴. آزمایشی هست که به تنهایی نمی تونین انجام بدین

این آزمایش، تستی اصلیه که پزشکان واسه تشخیص سیاتیک به دلیل دیسک کمر از اون استفاده می کنن؛ اینطوری که که دراز می کشین، بعد کسی که آزمایش رو انجام می ده، پای کشیده شده ی شما رو حدود ۳۰ الی ۷۰ درجه بلند می کنه. دردی که از این آزمایش ایجاد می شه (دردی که در تموم پا، زیر زانو و بعضی وقتا تا انگشتان پای شما پخش می شه) نشون دهنده ی درد سیاتیکه. دلیل درد این آزمایش اینه که زمانی که پای تون (پایی که تحت تأثیر سیاتیک قرار داره و درد می کنه) رو می کشین، عصب سیاتیک هم با اون کشیده می شه و اگه ریشه ی عصب تحت فشار باشه، از راه حرکت کشش، درد رو احساس می کنین.

۵. مجبور شید بیشتر از اندازه به دستشویی برید

منظور ما چند بار بیشتر بیدار شدن در شب نیس، منظور از دست دادن کنترل روده و مثانهه. دکتر آلن هیلیبرند (Alan Hilibrand)، سخنگوی آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا می گه: وقتی همچین چیزی با درد معمولی سیاتیک همراه می شه، پزشکان اونو با «عمل جراحی اورژانسی» درمان می کنن. این مورد بسیار نادره اما اگه ستون فقرات این جور بر عصب فشار وارد کنه، می تونه باعث آسیب دائمی بر کارکرد روده و مثانه شه؛ پس اگه اینجور علائمی در خود مشاهده کردین، حتما فورا به دکتر مراجعه کنین.

اما خبر خوب اینه که: طبق گفته های دکتر هیلیبرند، در ۸۰ درصد مواقع، سیاتیک به خودی خود درمان می شه (اینکه دقیقا چیجوری، بحثی جداگانهه و پزشکان نمی تونن به توافق برسن که مهره ی کمر به جای خود باز می شه یا اینکه عصب در این حالت، دیگر اذیت نمی شه). دکتر مایر می گه بیشتر افرادی که دچار درد عصب سیاتیک زیاد می شن، کم کم بهبود پیدا می کنن یا مشکل شون حدودا در طول ۹۰ روز برطرف می شه. در این مدت، میشه دردهای سیاتیک رو با داروهای خونه و ضد نا آرومی یا درمان فیزیکی کنترل کرد. اما اگه این علائم بیشتر از ۳ ماه ادامه یابند، به احتمال زیاد، عمل جراحی بهترین گزینه درمانه.

کایروپراکتیک (ماساژ و جا انداختن مفاصل و استخوانا)

مطالعاتی که در سال ۲۰۱۰، در مجله درمانای فیزیولوژیک منتشر شد، نشون داد که درد سیاتیک در ۶۰ درصد از افراد گرفتار به درد عصب سیاتیک -که بقیه درمانا واسه شون کارساز نبود و به دست کاری ستون فقرات روی آوردن- به اندازه کسائی که عمل جراحی می کنن، کاهش پیدا میکنه. ۱۲۰ نفری که در این تحقیق شرکت کرده بودن، به مدت ۴ هفته و هر هفته ۳ جلسه، به فیزیوتراپ مراجعه کردن و پس از اون ویزیتای هفتگی خود رو به طور منظم ادامه دادن و کم کم و با درمان بیشتر این جلسات درمانی رو کم کردن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   درمان خودخواهی با ۱۳ راهی که محبوبیت شما رو افزایش می ده 

نتیجه مثبت و اثرات مطلوب در افرادی که به این روش درمانی جواب دادن، تا یک سال در بدن شون موند. تحقیقات دکتر گوردون مک مورلند (Gordon McMorland)، دکتر «مرکز ملی درمان ستون فقرات» در کالگری واقع در آلبرتا، نشون می ده که درمانای فیزیکی ستون فقرات، شاید واکنشی در سیستم عصبی فرد به وجود میارن که درد رو آرامش می ده و جنب و جوش طبیعی ناحیه آسیب دیده رو باز می گردونه. این روش درمانی می تونه باعث کاهش نا آرومی و ایجاد محیطی بشه که کارکرد درمان طبیعی بدن رو بهتر کنه.

آرامش

طب سوزنی

جینگ دوان یانگ (Jingduan Yang)، استادیار مرکز پزشکی دانشگاه جفرسون می گه: دردهای شما می تونن در اولین جلسه ی طب سوزنی آرامش یابند، اما واسه اینکه درمان کامل انجام بشه، حدود ۱۲ جلسه نیازه. مطالعه ای کوچیک در مجله طب سنتی چینی نشون داده که از ۳۰ مریض گرفتار به سیاتیک، ۱۷ نفر به طور کامل بهبود یافته ان و ۱۰ نفر هم با طب سوزنی گرم که در اون سوزنا گرم می شه، علائم درمان رو مشاهده کردن.

یوگا

مطالعه ای در مجله «درد» نشون داد که افراد گرفتار به درد طولانی کمر که ۱۶ هفته یوگای آینگار کار کردن، تا ۶۴ درصد کاهش درد و تا ۷۷ درصد کاهش ناتوانی داشتن. با اینکه تأثیر یوگا بر سیاتیک روشن نیس، اما حرکات ملایم اون می تونه به بهتر شدن مریضی کمک کنه. تمرین یوگا به وسیله تقویت عضلات و بهبود انعطاف پذیری، می تونه به افراد گرفتار به سیاتیک کمک کنه. دکتر جیمز کارسون (James W. Carson)، روان شناس مرکز کامل درد در دانشگاه بهداشت و علوم اورگن، می گه: بهتر حرکت کنین تا در وضعیتی قرار نگیرید که باعث زیاد سیاتیک شه. واسه داشتن کنترل و ثبات بیشتر، می تونین از جورابای مخصوص یوگا (غیرلغزشی) استفاده کنین.

ماساژ

اگه سیاتیک دارین، انتظار نداشته باشین که فقط با ماساژ در آب گرم دردتون آرامش یابد. جف اسموت (James W. Carson)، معاون انجمن آمریکایی ماساژ درمانی می گه که در این مورد، «تریگرپوینت تراپی» بهترین روش درمانیه. رگ سیاتیک زیر عضله ای به نام پیریفورمیس قرار داره که زیر باسن هستش. اسموت می گه زمانی که عضله ی پیریفورمیس کشیده و تنگ می شه، به عصب سیاتیک فشار وارد می کنه که این باعث بی حسی و سوزن سوزن شدن پا می شه. اون این فشار رو با قسمتایی که درد می کنن یا همون نقاط ماشه ای در ماهیچه ی پیریفورمیس و عضلات قسمتای پایین تر و باسن در رابطه می دونه. اسموت درمان رو در ۷ الی ۱۰ روز جدا از هم برنامه ریزی کرده. اون می گه: اگه کسی در جلسه ی چهارم پیشرفتی در روند درمان مشاهده نکرد، باید روشای درمانی دیگری رو امتحان کنه.

برنامه-ریزی

کرما و پمادهای موضعی

دکتر تیرائونا لوداگ (Tieraona Low Dog)، مدیر انجمن مرکز پزشکی آریزون، می گه که روغن گل راعی که روغنی با خاصیت درمانیه، یکی از بهترین درمانا واسه درد عصبه. این روغن ضد نا آرومی، باید روزی ۲ الی ۳ بار روی نقطه ای از بدن که درد می کنه، مالیده شه. گزینه دیگری هم هست: ضمادها یا کرمای فلفل هندی که بدون نسخه هم میشه تهیه کرد، کاپسایسین که در شکلای مختلف فلفلا هست، مانع پخش ترکیبات دردزا از عصب می شه. لوداگ واسه موارد شدیدتر، دارویی به نام «Qutenza» رو تجویز می کنه که از ترکیبات فلفل در اون استفاده شده و بیشتر واسه دردهای مریضی زونا تجویز می شه. یک بار مصرف این دارو به مدت یک هفته کافی و مؤثر هستش.

گرما یا سرما

از آنجایی که عصب سیاتیک در جایی عمیق در باسن و پا قرار گرفته، سرما یا گرما در سطح بدن نمیتونه این نا آرومی داخلی رو آرامش بده. اما درمانای باستانی، می تونن به عنوان یک داروی ضدتحریک (که با ایجاد ورودی دیگری در منطقه دردناک، درد رو کم می کنه) عمل کنن. یعنی از کیسه یخ یا تشک گرم به مدت ۱۵ دقیقه استفاده کنین تا سرما و گرما رو بیشتر از دردی که دارین احساس کنین.

پنجه ی شیطان

لوداگ می گه که داروی گیاهی پنجه ی شیطان، یک داروی ضدالتهاب قویه که مثل ایبوپروفن و داروهای مشابهی عمل می کنه که عوامل سوزش و نا آرومی رو مهار می کنن. اون معمولا واسه درمان بیماران، ۱۵۰۰ الی ۲۰۰۰ میلی گرم از این گیاه رو به شکل دو بار در روز، تجویز می کنه. برندی پیدا کنین که مقدار استانداردی از ۵۰ میلی گرم هارپاگوزید، که ترکیب فعالیه، داشته باشه. بررسیا نشون می ده که بدن بیشتر افراد می تونه این مکمل رو تحمل کنه، اما اشاره این نکته ضروریه که بیماران گرفتار به زخمای گوارشی یا رقت خون، نباید از این دارو استفاده کنن.

خونها و شل کنندهای عضلات

مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، یا خونهایی مثل ایبوپروفن می تونن درد رو آرامش دهند. چون که اسپاسمای دردناک عضلانی، می تونن با دیسک کمر هم همراه شن، بعضی وقتا، پزشکان واسه کاهش درد، از شل کنندهای عضلات یا داروهای تری سیکلیک ضدافسردگی استفاده می کنن. دکتر خوب شامی، سخنگوی انجمن جراحان ارتوپدی آمریکا می گه: این نکته رو نباید از یاد برد که این نسخه واسه کسائی که درد اونا به دلیل فشار بر عصب سیاتیکه، نمیتونه مؤثر باشه.

تزریق اپیدورال استروئید

دکتر راج رائو (Raj Rao) بر این باور که بیمارانی که دردشون در طول یک ماه کمتر نمی شه و روشای درمانی دیگر هم به اونا کمکی نمی کنه، شاید با تزریق هدایت شده ی استروئید به وسیله اشعه ی ایکس به قسمت پایین کمر و در نزدیکی عصب سیاتیک، بهبود پیدا می کنن. امیده که با این روش نا آرومی رشته عصبی کاهش پیدا کنه. در این روش درمانی هم نگرانیایی در مورد مشکلات جانبی و از بین رفتن تراکم استخوان هست و واسه همین، تجویز اون فقط به تعداد محدود و فقط ۳ بار در سال واسه مریض پیشنهاد می شه.

ورزش و درمان فیزیکی

شاید جنب و جوش واسه کسائی که به درد سیاتیک گرفتار شدن، سخت باشه اما داشتن فعالیت فیزیکی اهمیت زیادی داره. اگه فقط در تختخواب بخوابید، احتمال ادامه یافتن بیشتر درد هم هست. جنب و جوش و ورزش باعث جریان یافتن خون در دیسک و عصب می شه که این موجب خلاصی شما از شر داروهای شیمیایی نا آرومی زا میشه. ۱۵ الی ۲۰ دقیقه پیاده روی کنین؛ اگه این کار بیشتر از حد دردناک بود، شنا یا ایروبیک در آب رو امتحان کنین. زمانی که در آب هستین، اینجور فشاری به کمرتون وارد نمی شه. می تونین از یک فیزیوتراپیست که قادر به تجویز ورزشای کششی واسه بهبود انعطاف پذیری کمر و تقویت ماهیچه های مرکزی شماس، کمک بگیرین، همه این درمانا به ثبات ستون فقرات و کاهش آسیبای احتمالی و مثل کمک می کنه.

عمل جراحی

بعد از گذشت ۴ الی ۶ هفته از ادامه همه علائم سیاتیک و دیسک کمر و نبود هیچ گونه علایٔم درمان، احتمال اینکه عمل جراحی به مریض پیشنهاد شه، بسیار زیاده. نتایج تحقیقات نشون میدن که کسائی که دیسک کمر خود رو جراحی می کنن، ۳ ماه پس از جراحی نسبت به کسائی که عمل جراحی نمی کنن، درد و ناتوانیِ حرکتیِ کمتری دارن.

منبع: prevention prevention

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید