لکنت زبون اختلالی در گفتاره که به موجب اون فرد نمیتونه کلمات رو پیوسته ادا کنه و در بین صحبت مکث می کنه. این معطلیا و مکثا باعث می شه مخاطب، کلام رو به شکل اصوات تکرارشونده . مثلا: ما…ما…مون (مامان) یا بعضی آواها کش بین و در شکل خروجی واژه ها تغییر ایجاد می کنن مثل: باااا…د (باد). مشکل دیگرِ مشکل در صحبت وقتی رخ می ده که جریان گفتار در بین صحبت کردن بسته می شه، یعنی فرد قادر به ادای بعضی حروف و اصوات نیس و پس شکل پایانی کلمه خروجی منقطع، متشنج و غیرطبیعیه. در بعضی موارد لکنت زبون کمه و مشکل زیادی ایجاد نمی کنه، اما در حالتی که شدت این مشکل زیاد باشه، به ویژه از نظر روحی فرد با مشکلات زیادی روبرو می شه. نحوه بروز این مشکل در افراد مختلف متفاوته. مثلا در بعضی افراد لکنت زبون پس از بازه های دراز مدت در سخن گفتن بروز می کنه و تو یه سریای دیگه تعداد اون موقع حرف زدن متغیره؛ یعنی به تعداد متغیر یا فاصله ها متغیر در بازه ی زمانی هنگام صحبت کردن خود رو نشون می ده. افراد گرفتار به لکنت زبون از گفتن بعضی کلمات یا حضور در بعضی محیطا که آرامش اونا رو سلب و حسی بد براشون ایجاد می کنه، پرهیز می کنن. بعضی از این افراد طوری صحبت کردن خود رو مدیریت می کنن که بقیه به کم به مشکل اونا پی می برن. در این حالت به این مشکل «لکنت مخفی» گفته می شه. البته این مخفی کاری موجب می شه که فرد تا جایی که می تونه از صحبت کردن پرهیز کنه.

آرامش

دلیل لکنت زبون چیه؟

واسه شیوا و روان صحبت کردن، گذرگاهای عصبی مختلف در مغز کودکان باید رشد کنن و با سرعت و دقت زیادی با هم در رفت و امد باشن. لکنت زبون نشون می ده که این رفت و امد خوب صورت نمی گیره. از اونجا که درمون لکنت زبون با رشد کودک و افزایش سن سخت و سخت تر می شه، پیگیری این مشکل در زمان کودکی مهمه. لکنت زبون در بعضی موارد ریشه در مسائل ژنتیکی داره. در موارد نادری هم در بزرگ سالی سراغ افراد میاد که بیشتر سکته و آسیبای مغزی موجب بروز این اختلاله. از دلایل دیگر لکنت زبون میشه به ضربات واردشده به سر و فشارهای احساسی و عصبی اشاره کرد. افراد گرفتار به لکنت زبون اصلا از نظر هوش و استعداد با بقیه فرق ندارن. باورهای تکراری و عادی معمولا اونا رو خجالتی، عصبی، حساس، عجول، درون گرا و … می پندارد که هیچ شاهد علمی واسه این ادعا وجود نداره. شاید اتفاق لکنت زبون ریشه در اضطراب یا موارد عنوان شده داشته باشه، ولی حکمی کلی واسه گسترش اون به تموم مبتلایان موجود نیس.

کودکی-نام-تصویر

لکنت زبون مشکلی رایجه؟

لکنت زبون معمولا در بین کودکان رواج داره و طبق آمارها یک بیستم کودکان قبل از ورود به مدرسه این مشکل رو تجربه می کنن. دو سوم کودکان با پشت سر گذاشتن زمان کودکی خود به خود درمون می شن و در این بین تنها یک سوم این مشکل رو با خود به بزرگ سالی می برن. یک درصد بزرگ سالان لکنت زبون دارن و مردها نسبت به زنان بیشتر به این آسیب دچار می شن. محققان لکنت زبون رو اختلالی شایع میدونن که در تموم جوامع و فرهنگا رخ می ده. در انگلستان تقریبا ۷۲۰۰۰۰ کودک و بزرگ سال دچار لکنت زبون هستن.

شکلای مختلف لکنت زبون

کلا دو نوع لکنت زبون هست. نوع اول لکنتیه که در سالای ساده کودکی رخ می ده و نتیجه بعضی مشکلات مغزیه. نوع دیگر لکنت زبانیه که نتیجه ضربات واردشده به مغز یا سکتهای مغزی در بزرگ سالیه که بعضی وقتا به دلیل مصرف بعضی داروها اتفاق می افته. در بعضی موارد فشارهای عاطفی و احساسی هم موجب بروز لکنت زبون می شه.

پیشرفت و رشد گفتار

رشد گفتار فرآیندی پیچیده شامل ارتباطات بین نواحی مختلف مغزه. ارتباطات بین مغز و ماهیچهایی که مسئول تنفس و صحبت هستن در این فرایند بسیار مهمه. اگه هر کدوم از این بخشا درست و مؤثر عمل کنن، معطلیا و تأکیدهای لازم در گفتار به درستی اجرا و کلمات به شکل درست ادا می شن. کودکی که در حال یادگیری ساخت جملات ساده س! کارکرد این بخشا رو با تمرین پیشرفت می ده تا قسمتایی از مغز که در فرایند گفتار موثر هستن درست عمل کنن و گفتار به شکل روان و شیوا صورت بگیره. وقتی بخشایی از این سیستم با بقیه بخشا هماهنگ نباشه مشکلات گفتاری، تکرار و توقف در سخن گفتن به وجود میاد، به ویژه وقتی کودک دچار هیجان می شه یا تحت فشار قرار میگیره. در بین رشد مغز بعضی از این مشکلات رفع می شن.

فرقای جنسیتی و ژنا

لکنت زبون هم در دختران و هم در پسران رخ می ده، اما آسیب پذیری مغز در پسران اونا رو بیشتر در خطر دچار شدن به این مشکل قرار می ده. ژنا هم نقش مؤثری در بروز لکنت زبون دارن و دو سوم افراد گرفتار به این آسیب دارای سابقه خانوادگی هستن.

ضرورت درمون لکنت زبون

در صورتی که این مشکل رو در بچه خود مشاهده می کنین، حتما به متخصص مراجعه کنین. درمون لکنت زبون از سنای شروع مدرسه مؤثرتره. به محض مشاهده این مشکل به دکتر متخصص مراجعه کنین و در صورت ضرورت از گفتاردرمانگر کمک بگیرین. سایت انجمن لکنت زبون بریتانیا (BSA)، اطلاعات و پیشنهادای با ارزشی در جهت رفع این مشکل ارائه داده. روشای درمون لکنت زبون بسیار متنوعه. مشاوره با دکتر راهکارهای درمانی متناسب با وضعیت شما یا بچتون رو مشخص می کنه. چند تا نکته مهم در درمون لکنت به توضیح زیره:

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   درمان خونگی کبد چرب با ۱۲ خوراکی طبیعی و موثر 

  • ایجاد محیط امن و مطمئن واسه صحبت کردن کودک
  • راهکارهایی جهت افزایش مهارتای ارتباطی و روان صحبت کردن
  • کار کردن روی احساسات مربوط به لکنت زبون مثل ترس و اضطراب

الان وسایل الکترونیکی هم واسه کاهش لکنت زبون در دسترسه. این وسیله ها به کودکان بزرگتر و بزرگ سالان واسه رفع این مشکل کمک می کنه.

درمون لکنت زبون

درمون لکنت زبون بنا به سن و شرایط فرد گرفتار متفاوته. واسه کمک به رفع این مشکل در بزرگسالان هم میشه از کمک متخصصین گفتاردرمانی استفاده کرد. امکان گفتاردرمانی واسه تموم سنینه. در بعضی موارد علاجای روانشناسی روش مناسبی واسه حل مشکلات گفتاری به دلیل عوامل روانی و احساسیه.

درمون غیرمستقیم

درمون غیر مستقیم، تغییر رفتار و روش برخورد والدین و دور و بریا با فرد دچار لکنت زبانه و مستقیما به رفع مشکلات تکلمی نمی پردازه. درمون غیرمستقیم واسه کودکان زیر ۵ سال مفیده و اولین گزینه ایه که متخصصین پیشنهاد می کنن. با اینحال اگه کودک شما در سنای زیر ۵ ساله و شدت و میزان لکنت اون هفته به هفته رو به افزایشه، باید علاجای مستقیم رو شروع کنین. در درمون غیرمستقیم بیشتر به مفاهیمی پرداخته می شه که موجب لکنت کودک شدن. منظور از مفاهیم موضوعاتیه که کودک علیرغم میل به گفتن اونا قادر به ادای درستشان نیس. هدف درمون غیرمستقیم، ایجاد محیطی آروم و بدون فشار واسه صحبت کردن کودکه. ایجاد اینجور محیطی نیازمند رعایت و درنظر گرفتن موارد زیره:

  • آروم صحبت کردن با کودک
  • تشویق کودک به حرف زدن بین جمع خونواده و گوش دادن دقیق به بقیه
  • خونواده

  • گفت و گو و صحبت کردن درباره موضوعات مختلف و آشنا واسه کودک مثل آشپزی، بازی کردن، رفتن جلو دبستانی، کتابای داستانی اش و…
  • پرهیز از متوقف کردن کودک موقع صحبت کردن و انتقاد ازش
  • ایجاد محیطی آروم و بی استرس در خونه

درمون مستقیم

در این روش، والدین کودک تحت نظارت متخصصین، برنامه های ویژه ای رو اجرا می کنن. در این روش والدین باید نسبت به لکنت زبون و صحبت کردن کودک واکنشی صمیمی، حمایت گونه و غیر قضاوتگر داشته باشن. انچمن لکنت زبون بریتانیا و استرالیا، توضیح مفصل و کاملی از این برنامه ارایه داده ان.

اگه لکنت زبون بعد از ۵ سالگی ادامه پیدا کنه، درمون کمی سخت تر می شه. با گذشت زمان مشکلات جانبی به دلیل لکنت زبون کار درمون رو سخت تر می کنه. استرس و اضطرابی که موقع صحبت کردن با لکنت رخ می ده، ترس از لکنت و احساس شرم و خجالت روند درمون رو کنه و مشکل می کنه. واسه همین درمون لکنت در بزرگسالان و نوجوانان هم به جنبه های اجتماعی،احساسی، روانشناسی می پردازه و هم جنبه های رفتاری. درمون مستقیم واسه کودکان مدرسه ای به موارد زیر کمک می کنه:

  • کمک به پیشرفت روانی و یکدستی کلام
  • کمک به آشنایی کودک با مشکل خود
  • رشد مهارتای ارتباطی
  • افزایش اعتماد به نفس و نگاه مثبت
  • اشتراک گذاری تجارب با بقیه لکنت زبانان
  • از بین بردن احساساتی مثل شرم و ترس

بقیه علاجا

جدا از اینکه درمون مستقیم و غیرمستقیم، گزینه های دیگری واسه درمون لکنت زبون به ویژه در بزرگسالان هست. علاجای روانشناسی و وسایل واکنشی، نمونه ای از این گزینه ها هستن. در علاجای طبق روانشناسی، مواردی چون ساختار شخصیت، برنامه ریزی عصبی کلامی و علاجای رفتاری-شناختیه. وسایل واکنشی هم گزینه دیگریه که با ارایه ابزارهایی با بازپخش کلام فرد، اونو متوجه مشکلای گفتارش می سازه. مثلا یه جور از این وسیله ها به فاصله چند ثانیه بعد از صحبت کردن، صدا رو بازپخش می کنن یا نوع دیگری از اونا می تونه با تغییر فرکانس صوت گوینده، اونو متوجه عیوب گفتاری خود کنه. فناوریای واکنشی در شکلای ترکیبی دو روش هم موجود هستن. این وسیله ها معمولا در دور یا داخل گوش قرار می گیرن و مثل سمعک هستن. برنامه های کاربردی مثل این وسیله ها هم واسه تلفنای هوشمند طراحی شدن اما واسه همه مناسب نیستن.

برنامه-ریزی

شخصیت

روش گفت و گو با افراد دچار لکنت زبون

واسه هم کلامی با افرادی که به این مشکل گرفتار هستن باید نکاتی رو در نظر گرفت:

  • از تکمیل کردن جملات اونا دوری کنین
  • بهش فرصت بدین و اصلا وسط حرفش نپرید
  • نگید سریعتر یا آروم تر حرف بزنه
  • با اون رابطه چشمی داشته باشین و با علاقه صحبت هاش رو پیگیری کنین

وقتی با فردی که لکنت زبون داره، هم کلام میشید؛ آروم و شمرده صحبت کنین و از عبارات کوتاه و ساده استفاده کنین. سریع و سریع حرف نزنید چون این کار اونو پریشون و گیج می کنه. مطمئن بشین که حرف شما رو فهمیدهه و منتظر جواب و واکنش اون باشین.

تحقیقات نشون می ده که مشکل گفتار بعضی از کودکان گرفتار به لکنت زبون در بین رشد خود به خود از بین میره. در هر حال زمان درمون و از بین بردن لکنت زبون در افراد مختلف متفاوته. روشای مختلفی واسه درمون این آسیب هست و با همت در هر سطح و شدتی که درگیر مشکل لکنت زبون باشین، علاجا و انتخابای مختلفی جلو شما هستش.

منبع : patient.infoer nhs.uk

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید