تصور کنین که رئیس تون یک پروژه بزرگ رو به گروه شما که تازه بوجود اومده، محول کرده. افراد بسیار با استعدادی در تیم شما حضور دارن، اما با وجود این شما در گذشته با اونا کار کردین و تجربه خیلی خوشایندی از کار کردن با اونا ندارین…

همیشه احساس کردین که بهترین راه واسه مدیریت یک تیم متخصص با سرعت عمل بالا، اینه که اهداف رو واسه اونا مشخص کنین و به اعضای تیم اجازه بدین تا خودشون چگونگی انجام کار رو واسه خود مشخص کنن و دخالت ای در چگونگی انجام کارا نکنین و به کم به شکل انفرادی با افراد یا کل تیم ملاقات حضوری داشته باشین.

مشکل اصلی اینه که تیم جواب خوبی یه این راه و روش نخواد داد. پس چیکار دیگری باید بکنین؟ ملاقاتای روزانه وقت افراد رو هدر می ده؟ اگه خود رو بیشتر در تصمیم گیریا درگیر کنین واسه شون مزاحمت ایجاد می شه، یا باید راهنماییای بیشتری در طول پروژه به اونا ارائه بدین؟

وقتی در مورد بهترین روش رهبری یک تیم فکر می کنیم، باید عوامل مختلفی رو مهم بدونیمش، چون احتمال انتخاب راه و روش اشتباه کم نیس و در صورت انتخاب اینجور هدفی روحیه، اثر بخشی و بهره وری تیم با مشکل روبرو میشه.

تئوری راه-هدف کمک می کنه که طبق خواستهای افراد گروه و وضعیتی که در اون قرار دارین، هدفی موثر واسه رهبری گروه تون انتخاب کنین. در این مقاله به این تئوری نگاهی می کنیم و به بررسی چگونگی استفاده از اون با توجه به موقعیتی که در اون قرار دارین، خواهیم پرداخت.

تئوری راه-هدف چیه؟

روان شناسی به نام رابرت هاوس (Robert House) تئوری راه-هدف رو اول در سال ۱۹۷۱ ارائه نمود و بعد اونو با اعمال اصلاحاتی در مقاله ای در سال ۱۹۹۶ منتشر کرد. اینجا نگاهی به بعضی از عناصر این تئوری خواهیم انداخت.

مسئولیتای رهبری

این مدل میگه که واسه اینکه افراد رو به دسته ای مناسب رهبری کنین می تونین از این سه راه استفاده کنین.

  1. به افرادتان کمک کنین که اهداف شون رو شناسایی کنن و به اونا برسن.
  2. به اونا کمک کنین، مشکلات موجود بر سر راه اونا رو از بین وردارین و از اونا حمایت کنین تا بتونن کارکرد بهتری داشته باشن.
  3. در طول کار پاداشای مناسبی واسه اونا در نظر بگیرین و انگیزهای لازم رو واسه شون جفت و جور بیارین.

واسه انجام این کارا می تونین از چار نوع سبک رهبری مختلف استفاده کنین:

  • رهبریِ حمایتی: در این سبک از رهبری بر روابط تون تمرکز می کنین. به نیازای افراد گروه توجه نشون میدید و منافع اعضای گروه رو در نظر می گیرین. وقتی وظایف تکراری و استرس زا هستن، این سبک رهبری می تونه بهترین انتخاب باشه.
  • رهبریِ آمرانه(دستوری): در این سبک تمرکز بر اهداف و انتظاراته و وظایف به طور شفاف و مشخص به افراد اختصاص داده می شه. این سبک در زمانی بهترین انتخابه که وظایف و یا پروژه ها ساختارمند نیستن و یا وظایف پیچیده ان و اعضای گروه از تجربه کافی بهره مند نیستن.
  • رهبریِ مشارکتی: در رهبری مشارکتی تمرکز بر مشارکت متقابله. در این سبک با گروه خود مشورت می کنین و تخصص و نظرات اونا رو در تصمیم گیریا دید می کنین. این راه و روش در زمانی که اعضای تیم باتجربه هستن، وظیفه ی در حال انجام پیچیده و رقابت برانگیزه و افراد خواهان مشارکت در تصمیم گیریا هستن، می تونه بهترین انتخاب واسه سبک رهبری باشه.
  • رهبریِ موفقیت گرا (موفقیت گرا): در این سبک، اهداف رقابت برانگیزی واسه تیم انتخاب می کنین. به تواناییای گروه خود اعتماد کامل دارین و توقع دارین بهترین کارکرد رو داشته باشن و واسه همه افراد استانداردهای سطح بالایی رو در نظر می گیرین. هنگامی که افرادتان انگیزه و رقابت کافی ندارن، استفاده از این سبک بهینه و مؤثر هستش.

انتخاب بهترین سبک رهبری به عوامل مربوط به موقعیت بستگی داره، که در زیر به تشریح اونا می پردازیم.

عوامل مربوط به شرایط و موقعیت

تئوری راه-هدف دو عامل مربوط به موقعیت جدا از هم رو معرفی می کنه؛ وجود زیردستان رهبر و وجود محیط. این عوامل به طور مستقیم بهترین سبک رهبری اعضای تیم رو تحت اثر قرار میدن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   علاج وسواس شستشو؛ بررسی علل وسواس و علائم اون 

زیردستان: درک نیازای افراد، کلید انتخاب بهترین راه و روش واسه رهبری آنهاست.

  • اعضای تیم تون به مدیریت دستوری و آمرانه چیجوری جواب میدن؟ وقتی به اونا می گین که یک وظیفه ی مشخص رو به چه صورتی باید بکننن، چه واکنشی از خود نشون میدن؟
  • افرادتان چقدر تجربه دارن؟ در مورد وظایف محوله شون چقدر اطلاعات و علم دارن؟
  • افرادتان چقدر انگیزه دارن؟

ویژگیای محیط: شما باید وضعیت موجود رو هم آزمایش کنین.

  • وظایف و یا پروژه ای که به تیم تون اختصاص دادین چقدر پیچیده و یا تکراریه؟
  • وظیفه ی در حال انجام چقدر ساختاریافتهه؟
  • قدرت شما نسبت به تیم در چه سطحیه؟
  • افرادتان چقدر می تونن خوب با همدیگه کار کنن؟ (این مورد به عواملی اشاره داره که از کنترل فرد به تنهایی خارجه. مثلا، روند کار تیمی خوب پیش میره؟ روابط بین افراد چقدر خوب و دوستانهه؟)

اجرا تئوری راه-هدف

استفاده از تئوری راه-هدف در مدیریت تیم کار تقریبا آسانیه و پیچیدگی زیادی نداره. شکل زیر چگونگی هماهنگ بودن نیازای افراد تیم با محیط رو نشون می ده که با توجه به اونا می تونین بهترین سبک رهبری رو با توجه به موقعیتی که در اون قرار گرفتین انتخاب کنین.

نکته

در شکل زیر مرکز کنترل در ستون زیردستان اومده. این ستون نشون می ده که فرد باور داره از چه طریقی می تونه اثر مثبتی بر تیم و رویدادهای اون داشته باشه.

افرادی که دارای مرکز کنترل داخلی هستن فکر می کنن که می تونن رویدادها و اتفاقات رو کنترل کنن و نتایج به دست اومده به دلیل کارکرد آنهاست. اینجور افرادی کنترلی عالی بر رفتارشون دارن و سعی می کنن بر بقیه هم موثر باشن.

افرادی که دارای مرکز کنترل بیرونی هستن فکر می کنن که نیروهای بیرونی بر خروجی و کارکرد اونا در هر موقعیت اثرگذاره. اونا به شانس، سرنوشت و تقدیر باور و تکیه دارن. اینجور افرادی معمولا در کار و پروژه هاشون سعی کمتری می کنن و در مقایسه با افراد با مرکز کنترل داخلی به موفقیتای کمتری هم دست پیدا می کنن.

همونجوریکه در شکل فوق می ببینن، واسه تعیین بهترین سبک رهبری واسه خود می تونین بین نیازای زیردستان و عوامل محیطی هماهنگی بسازین. (وقتی که ترکیبی از نیازای زیردستان و عوامل محیطی وجود داشت که در چند سبک رهبری قرار می گرفتن می تونین از ترکیبی از اون سبکا استفاده کنین.)

به عنوان یک مثال، تصور کنین که مسئول یک تیم در بخش منابع انسانی یک شرکت هستین. این تیم ویژه رو واسه کمک به کاهش بارِ کاری تیم اصلی تشکیل دادین. از آنجایی که اعضای این تیم جدید از بخش دیگری اومدند، علم زیادی در مورد فرایندها و فعالیتای منابع انسانی ندارن و بدون اعتمادبه نفس کافی نسبت به توانایی هاشون در رسیدن به اهداف هستن. (که نشون دهنده ی اینه که دارای مرکز کنترل بیرونی هستن).

اونا به دستورالعملای مشخص نیازدارند، تواناییای پایینی دارن و کارشون ساده س!. با اینحال، روابط خوبی با همدیگه دارن و توانایی این رو دارن که با حمایت همدیگه کار گروهی خوبی ارائه دهند. با توجه به تئوری راه- هدف می تونین تشخیص بدین که سبک رهبری آمرانه واسه هدایت و مدیریت این گروه مناسبه.

در مثال دیگری تصور کنین که مدیر فناوری اطلاعات هستین. بخش بازاریابی شرکت به برنامه ساده ای واسه پیگیری خواستهای مشتریان نیاز داره. تیم تخصصی شما توانایی انجام این کار رو داره و پروژه سطح پایینی واسه اونا حساب می شه، پس لازمه که اهداف رقابت برانگیزی واسه اونا مشخص کنین. نفوذ واضحی بر اونا دارین و به توانایی هاشون اعتماد کامل دارین. پس بهترین سبک رهبری واسه هدایت این تیم سبک رهبری موفقیت گراست. (در این مورد توانایی در کار گروهی از اهمیت زیادی بهره مند نیس)

نکته ۱:

به یاد داشته باید که با هر کدوم از افراد گروه تون با توجه به شخصیت خودش رفتار کنین. افراد مختلف ممکنه نیاز به سبک رهبریِ متفاوتی داشته باشن. در انتخاب راه و روش خود منعطف عمل کنین.

نکته ۲:

مشکل اصلی ِ تئوری راه-هدف اینه که شناسایی و آزمایش عوامل مربوط به موقعیت کار سختیه. اگه نتونین با دقت کافی این عوامل رو آزمایش کنین ممکنه سبک رهبری اشتباهی رو انتخاب کنین.

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید