موجوددرسودحسابداری به شرح زیر است :
۱- استفاده ازمبنای تعهدی درگزارش سود باعث می شود که جریان های نقدی وتعهدی همیشه باهم برابر نباشند ودربسیاری ازمواردممکن است شرکت مبلغی رابه عنوان سودشناسایی کندوازسوی دیگروجهی دردست نداشته باشد که به عنوان سودتقسیمی پرداخت کند . ازاین روشناسایی سودبه خودی خود ، پرداخت سود تقسیمی راتضمین نمی کند (ریاحی بلکوئی ۱۳۸۱ ، ۵۲۴ )۳ .
۲- آزاد بودن مدیریت درانتخاب روش های مختلف وهموارسازی سودتوان پیش بینی سودرابراساس سودهای گذشته کاهش می دهد . مدیریت سعی دارد روندسودآوری را به گونه ای ارائه نماید که نوسانات کمتری داشته باشد ودرنتیجه ریسک شرکت کمترجلوه نماید ودرنهایت موجب رشدقیمت سهام ، ارزش شرکت وحداکثر کردن منافع خودشود (همان منبع، ۵۲۵)۴ .
۳- اگرچه ممکن است سودبابازده وریسک سهام رابطه داشته باشد ولی همبستگی آن کامل نیست وعوامل دیگری نیزباریسک وبازده درارتباطند .بنابراین ، سودحسابداری متفاوت ازبازده سرمایه گذاری است ودرنتیجه همیشه سود پیش بینی شده باجریانهای نقدی آتی برابر نیست (هندریکسون وونبردا ، ۱۹۹۲، ۲۶۷) ۶۸.
۴- بخشی ازنقاط ضعف سودحسابداری ، به خصوص ، توانایی سوددرپیش بینی بازده وریسک دارایی های مالی ، ازجمله ریسک وبازده سهام ، می تواند ناشی ازتنوع وتعدد درتعریف مفهوم ونظریه های مربوط به سود درادبیات حسابداری باشد . بنابراین ، بیان مفاهیم ونظریه های مذکور تاحدی از لحاظ نظری به درک رابطه مذکور کمک خواهد نمود (ر یاحی بلکوئی ، ۱۳۸۱، ۵۴۵)۶۹.
واضح است که رویدادها ، عملیات وفعالیتهای مالی یک واحدتجاری درطول عمرآن وبه طور مستمررخ می دهد . بنابراین ، سودواحدتجاری رانمی توان با اطمینان کامل قبل ازپایان عمرواحدتجاری اندازه گیری نمود .
ولی ، محاسبه سود برمبنای عمرکل شرکت نیز نخواهدتوانست اطلاعات مفیدی را ارائه کند . ازطرف دیگر ، محاسبه سود نمی تواند علت شکست یاموفقیت واحد تجاری را مشخص کند .
به عنوان مثال ، ممکن است علت شکست شرکت بدشانسی یا کارآمدی مدیر باشد . ازاین رو برای این که بتوان عملکرد شرکت را به شیوه ای مناسب ارزیابی نمود ، آگاهی ازمنابع وعلت های ایجادسود دارای اهمیت زیادی است . علاوه براین ، اصطلاح سودیکی ازبی ثبات ترین مفاهیم دردنیای تجارت بوده وحسابداری آنقدر توسعه نیافته است که به توان سود رابه گونه ای تعریف کند که موردقبول همگان باشد . بااین وجود، درحسابداری دومفهوم ازسودمطرح گردیده است .( سودعملیاتی جاری وسود جامع ) که به عنوان اجزای اصلی عملکردمالی شرکت محسوب میشود(هندریکسون وونبردا، ۱۹۹۲، ۳۲۴) ۷۰
۱-۴-۵-۲مفهوم سود در گزارشگری مالی
از دیدگاه اطلاعاتی، مفهوم تحقق سود، نتیجه فعالیت حسابداری رابیان می‌کندولی به عنوان معیار اساسی اندازه‌گیری، ‌همچنان مورد تردید قرار دارد. بر مبنای مفروضات بازارکارای سرمایه، تحقیقات تجربی مؤید این مطلب هستند که سود حسابداری دارای محتوی اطلاعاتی می‌باشد. البته حسابداران حرفه ای چه برای اندازه‌گیری سود، و چه برای شناسایی اطلاعات انعکاس یافته در محاسبه سود حسابداری، همچنان برنقش اندازه‌گیری سود تأکید ورزیده وتحلیل گران مالی نیز خواهان اندازه‌گیری و انتشار آن می‌باشند. به عنوان مثال بیانیه شماره یک هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی اظهار می‌دارد که:
مهمترین هدف گزارشگری مالی ” تهیه آن گونه اطلاعاتی است که با اندازه‌گیری سود و اجزاء تشکیل دهنده آن فراهم شده وعملکرد واحد تجاری را نشان میدهد”.
در مورد اندازه‌گیری سود، نظریه ها و مکاتب گوناگونی به شرح زیر وجود دارد:
مکتب کلاسیک ها : مشخصه این مکتب، پذیرش و اندازه‌گیری پولی و اصل بهای تمام شده تاریخی می‌باشد. منظور کلاسیک ها از سود، سود حسابداری برمبنای بهای تمام شده است.
مکتب نئوکلاسیک ها : مهمترین ویژگی این مکتب ‌پذیرش واحد اندازه‌گیری پول تعدیل شده براساس سطح عمومی قیمت ها می‌باشد. منظور نئوکلاسیک ها از سود حسابداری، ” سود حسابداری تعدیل شده براساس سطح عمومی قیمت ها” می‌باشد.
مکتب رادیکالها : استفاده از ارزش های جاری، مشخصه این گروه می‌باشد. البته این مکتب به دو شاخه تقسیم میشود در شکل اول این مکتب که ” حسابداری بر مبنای ارزش‌های جاری ” خوانده می‌شود صورتهای مالی بر اساس ارزش های جاری تعدیل نشده و براساس سطح عمومی قیمت ها تهیه می‌شوند و منظور این گروه از سود حسابداری “سودجاری” می‌باشد. در شکل دوم این مکتب، صورتهای مالی براساس ارزش های جاری تعدیل شده و بر اساس سطح عمومی قیمت ها تهیه می‌شوند و حسابداری بر مبنای ارزش جاری تعدیل شده و براساس سطح عمومی قیمت ها نامیده میشود.
منظور این گروه از سود حسابداری، ” سود تعدیل شده” می‌باشد، چون سود یکی از اقلام اساسی ومهم صورتهای مالی است لذا در زمینه‌های گوناگون، استفاده های متعددی دارد به عنوان مثال سود می‌تواند مبنایی برای محاسبه مالیات، تعیین سیاست تقسیم سود، راهنمایی برای سرمایه‌گذاریها وتصمیم‌گیریها، معیار کارآیی مدیریت و همچنین عاملی برای پیش‌بینی سودها و رویدادهای اقتصادی آتی باشد.
دراین تحقیق منظور از سود حسابداری، همان سود مورد نظر کلاسیک ها می‌باشد که به عنوان تفاوت بین درآمدهای تحقق یافته ناشی از معاملات طی دوره و هزینه های تاریخی مربوط به این درآمدها، حاصل می‌شود.
تعریف سود براساس مکتب کلاسیک ها، ویژگی های زیر را دارا می‌باشد:
الف ) سود حسابداری براساس معاملات واقعی اندازه‌گیری و گزارش می‌شود.
ب ) این سود براساس فرض دوره مالی بوده وعملکرد مالی شرکت را در طول یک دوره معین نشان میدهد.
ج ) سود حسابداری براساس اصل تحقق درآمد می‌باشد.
د ) سود حسابداری با اصل بهای تمام شده تاریخی ارتباط دائمی‌دارد.
هـ ) سود حسابداری براساس تطابق هزینه ها با درآمدها شناسایی‌،‌اندازه‌گیری و گزارش می‌شود.
مفاهیم سود در سطوح مختلف تئوری با توجه به قدرت پیش‌بینی تئوریها، مفاهیم مختلفی از سود در حسابداری مطرح شده است. این مفاهیم در سه سطح تئوری ساختاری، تفسیری وانعکاسی مطرح شده اند. حال به توضیح مفهوم سود در هر یک از سطوح مذکور می‌پردازیم.
برخی از مفاهیم سود برای گزارشگری مالی به شرح زیر ارائه شده است :
۲-۴-۵-۲مفاهیم سود در سطح ساختار
در بیانیه شماره یک هیات استانداردهای حسابداری مالی (SFAC# 1)، فرض شده است که سود حسابداری معیار خوبی برای ارزیابی عملکرد واحد انتفاعی است و می تواند برای پیش بینی گردش وجه نقد آتی مورد استفاده قرار گیرد. دیگر صاحب نظران فرض می کنند که سود حسابداری از لحاظ کلی، اطلاعی کلی برای مدل های تصمیم گیری سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان محسوب می شود. اما اعتبار این فرضیات از طریق تحقیقات مشاهده ای تایید نشده است. برخی دیگر از پژوهشگران حسابداری اظهار داشته اند که استفاده کنندگان از گزارش های سود باید توجه داشته باشند که تنها در صورتی سود حسابداری قابل درک و استفاده است که نحوه اندازه گیری و قواعد عملیاتی مربوط به آن نیز مشخص باشد.
۳-۴-۵-۲رویکرد معاملاتی در اندازه گیری سود
این رویکرد کم و بیش رویکرد سنتی در حسابداری محسوب می شود. در این رویکرد، تغییرات ارزشیابی دارایی ها و بدهی ها تنها در صورتی که منتج از معاملات، عملیات و سایر رویدادهای مالی باشد ثبت می گردد. اصطلاح معاملات، عملیات و رویدادهای مالی نیز به معانی گسترده تعریف میشود تا معاملات و عملیات خارجی و همچنین رویدادهای داخلی را در بر گیرد. معاملات و عملیات خارجی ناشی از داد و ستد با اشخاص خارج از واحد انتفاعی و نقل وانتقال دارایی ها و بدهی ها میان آنان است. اما رویدادهای داخلی ناشی از استفاده یا تبدیل دارایی ها در داخل واحد انتفاعی می باشد. چنانچه تغییر ارزش دارایی ها و بدهی ها به دلیل تغییرات ارزشیابی بازار یا تنها تغییر انتظارات واقع شده باشد، در فرآیند اندازه گیری حسابداری لحاظ نمی گردد
۴-۴-۵-۲رویکرد فعالیت در اندازه گیری سود
تفاوت رویکرد فعالیت در اندازه گیری سود با رویکرد معاملاتی این است که در این رویکرد، کانون توجه شرح فعالیت های واحد انتفاعی است در حالیکه در رویکرد معاملاتی، گزارش معاملات و رویدادها مد نظر است. به بیان دیگر، بر اساس رویکرد فعالیت، در خلال برنامه ریزی، خرید، فرآیند فروش و فرآیند وصول مطالبات ثبت می گردد. به کارگیری این رویکرد در واقع بسط و توسعه رویکرد معاملاتی است زیرا معاملات و رویدادها، به عنوان مبنایی برای اندازه گیری، نقطه شروع محسوب می شود. هر دو رویکرد از لحاظ ناتوانی در انعکاس واقعیت ها، در اندازه گیری سود، مشابه یکدیگرند زیرا، بر ارتباطات ساختاری و مفاهیمی اتکا دارند، که همتایی در دنیای واقعی ندارند.
۵-۴-۵-۲مفاهیم سود در سطح معانی
حسابداران در تعریف سود بر دو مفهوم اقتصادی اتکا می کنند. مفهوم اول تغییر در رفاه (ثروت) و مفهوم دوم یعنی حداکثر کردن سود در شرایط معین ساختار بازار، تقاضا برای محصول و اقلام بهای تمام شده ورودی می باشد.
۶-۴-۵-۲سود به عنوان معیار کارایی
کارایی، دست کم از لحاظ مفهوم، در دنیای واقعی نیز قابل تفسیر است. یکی از تفاسیر آن معرف توان نسبی واحد انتفاعی در بدست آوردن حداکثر محصول از مصرف مقدار معینی از منابع و یا تحصیل مقدار معینی محصول از مصرف حداقل منابع و با ترکیب بهینه منابع در قبال تقاضا و قیمت معین برای محصولات به نحوی است که موجب حداکثر بازده برای مالکان شود. اما لازم به توجه است که کارایی مفهومی نسبی است. و تنها هنگامی معنی دارد که با معیاری ایده آل یا مورد انتظار مقایسه گردد. ضمنا کارایی به هدف واحد انتفاعی نیز بستگی دارد. این هدف می تواند حداکثر کردن سود یا تامین بازده ای منصفانه و قابل قبول برای سرمایه گذاری باشد. چنانچه سرمایه بکار گرفته شده توسط واحد انتفاعی در سال های مختلف ثابت بماند، مبلغ سود ممکن است برای سنجش کارایی مناسب به نظر برسد. سود سال جاری را می توان با سود سالهای قبل مقایسه و قضاوت کرد که آیا سود هایی که از سال ها به هدف تعیین شده رسیده، از آن تجاوز کرده و یا کمتر از آن بوده است. اما اگر سرمایه بکار گرفته شده در خلال سالها تغییر یافته باشد، مبلغ سود باید با جمع سرمایه یا جمع درآمد فروش مقایسه شود.
۷-۴-۵-۲سود حسابداری در مقایسه با سود اقتصادی
تهیه کنندگان و استفاده کنندگان اطلاعات مالی در سالهای متمادی کوشش کرده اند که به سود خالص حسابداری محتوی اقتصادی نیز نسبت دهند. کانون توجه این کوششها برقراری ارتباط بین نرخ بازده سرمایه گذاری از یک و نرخ بازده داخلی از سوی دیگر بوده بوده است. این ارتباط، مبنای برآورد تئوری برآورد قرار گرفت. در این تئوری، تاکید بر گزارش سود به نحوی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *